Бидай бағасы екі жылдағы ең жоғары деңгейге жетті
АҚШ-тағы бидайдың биржалық бағасы бір айда 14%-ға өсті, маусым айының соңында бушель үшін 5,78 доллардан (тоннасына 212 доллар) 24 шілдеде 6,79 долларға (249 доллар) дейін. Себебі - аймақтағы әскери қақтығыстың шиеленісуі аясында Азов және Қара теңіз порттарынан жөнелтілімдердің азаюы.
«СовЭкон» талдау орталығының директоры Андрей Сизовтың бағалауы бойынша Ресей мен Украина әлемдік бидай экспортының 30%-ын құрайды. Алайда, Украинаның Азов теңізіндегі Ресей кемелеріне жасаған шабуылдары және одан кейінгі Ресейдің Одесса порттарына бара жатқан Украина кемелеріне жасаған шабуылдары жөнелтілімдердің төмендеуіне әкелді.
Сонымен қатар, Азов теңізі Ресей астық экспортының 25%-ын, ал Одесса Украина астық экспортының шамамен 80%-ын құрайды.
Нәтижесінде Ресей өзінің экспортының бір бөлігін Новороссийск, Украина - ЕО порттары арқылы қайта бағыттай алады. Бірақ соған қарамастан, ай сайын 3 млн тоннаға дейін бидай жеткізуге қауіп төніп тұр. Бұл бүкіл әлемдік бидай саудасының орташа айлық көлемінің шамамен 13% құрайды.
- Бидай нарығы үшін Қара теңіз мұнай нарығы үшін Ормуз бұғазымен бірдей. Мұндағы күрделі мәселелер тез арада бағалар үшін жаһандық оқиғаға айналуда, - деп атап өтті Андрей Сизов.
Сарапшы бағаның өсуі басқа елдердегі фермерлерге пайда әкелсе, Ресей мен Украинадағы фермерлердің өздері көбірек табыс таба алмайтынын атап өтті, себебі бұл елдердің ішкі нарықтары, керісінше, жаңа өнімнің келуіне байланысты баға қысымын сезінеді, оны сыртқы нарықтарда сату мүмкіндігі болмайды. Логистикалық шығындар да артады.
Қазақстан үшін бұл жағдай да қиындықтар туғызады, себебі ресейлік фермерлер Орталық Азияға астық экспортын арттыруға тырысуы мүмкін. 27 шілдеде жарты жыл мерзімге енгізілетін бидайды Қазақстанға жеткізуге тыйым салу бұл тәуекелді шектеуге арналған.
Қазақстандағы ағымдағы бағаларға келетін болсақ, соңғы айда да аз өсім болды: егер 29 маусымда ETS биржасында 3-сыныпты қатарлы бидайдың тоннасына 107 мың теңге төленсе, 24 шілдеде - 109 мың теңге (EXW элеватордан бағасы) төленді.