Арал түбінде жайылымдар пайда болады
Ауқымды фитомелиоративтік бағдарлама аясында Қазақстанда Арал теңізінің 1,1 млн гектардан астам құрғатылған түбі көгалдандырылды. Болашақта бұл аумақтардың бір бөлігін шалғайдағы жайылым ретінде пайдалануды жоспарлап отыр. Қазіргі уақытта Қазақ ғылыми-зерттеу институты қазірдің өзінде құрылған сексеуіл екпелерінің учаскелерінде түрлі жемшөп өсімдіктерінің тұқымдарын жер асты себуді жүргізуде. Бұл туралы ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің баспасөз қызметінен хабарлады.
«Бұл зерттеулер кейіннен осы жасанды көгалдандырылған алаңдарды толыққанды шалғайдағы жайылым ретінде пайдалануға бағытталған. Бұл әдісті табысты іске асыру мал шаруашылығы үшін тұрақты жемшөп қорын қалыптастыруға және бір кездері өлі шөлді құнды жаңартылатын ресурсқа айналдыра отырып, фитомелиорланған жерлердің экономикалық әлеуетін едәуір арттыруға мүмкіндік береді», - деп атап өтті министрлікте.
Орман өсірудің дәстүрлі әдістерімен қатар, ғалымдар Арал теңізінің құрғаған түбінде озық биотехнологияларды қолдану бойынша зерттеу жобаларын белсенді жүргізуде. Мұндай тәсілдерді қолдану бұзылған жерлерді жедел қалпына келтіруге және экстремалды тұздануға төзімді өсімдік формаларын шығаруға жаңа мүмкіндіктер ашады.
Арал теңізінің құрғатылған түбінің жалпы ауданы бүгінде шамамен 6 млн га құрайды, оның жартысына жуығы - 2,8 млн га - Қазақстан аумағына тиесілі. Соңғы бес жылда орман мелиорациялық жұмыстары 1 млн 117,5 мың га аумақты қамтыды. 2026 жылы жасыл қор тағы 116 мың га ұлғайды.
Бағдарламаны іске асыру барысында орман өсірушілер 3440,9 тонна сексеуіл тұқымы мен галофитті өсімдіктерді дайындап, егіп, сондай-ақ қолмен және механикаландырылған түрде 53,2 млн дана сексеуіл көшеттерін өсіріп, отырғызды.
Ғалымдар төтенше жағдайларда өсе алатын жергілікті өсімдіктер мен галофиттерге назар аударуда. Атап айтқанда, аумақта қара сексеуіл, Рихтер сораңы, Палецкий сораңы, ағаш тәрізді сораң, жыңғыл, қарабарақ, Каспий қарабарағы және сарсазан өсіріледі.
Экология министрлігінің мәліметінше, Қазалыда екпелерді сапалы материалмен қамтамасыз ету үшін қуаттылығы жылына 3 млн көшет болатын ірі тәлімбақтың құрылысы аяқталды. Сондай-ақ, қысқа мерзімде аралдың ең құрғаған түбінде ауданы 15 га жаңа орман тәлімбағын құру жоспарлануда.
«Модульдік контейнерлер орнатылып, секундына 8-9 литрге дейін жылы су беретін 500 метрлік ұңғыма бұрғыланды. Мұндай жағдайда өсірілген отырғызу материалы экстремалды тіршілік ету ортасына барынша бейімделеді», - деп нақтылады ведомствода.
Жас жасыл кеңістікті антропогендік әсерден ұзақ мерзімді тұрақтылықты және сенімді қорғауды қамтамасыз ету үшін 1,3 млн гектардан астам аумақты алып жатқан «Арал орманы» мемлекеттік орман табиғи қорығын құру жоспарлануда.