Қазақстанда аграршыларға топырақ құнарлылығын сақтау талаптары енгізіледі

Қазақстанда «Топырақты қорғау туралы» заң пайда болады. Бүгін, 6 мамырда Мәжіліс депутаттары осы заң жобасын бірінші оқылымда заңнамаға ілеспе түзетулермен мақұлдады. Құжаттың негізгі мақсаты - бірыңғай заңнамалық акт шеңберінде топырақты басқару, қорғау, құнарлылығын сақтау және жақсарту, сондай-ақ жердің тозуының алдын алу үшін кешенді құқықтық негіз қалыптастыру. Бұл туралы Мәжілістің баспасөз қызметі хабарлады.

Заң жобасы топырақ сапасын сақтауға және одан әрі нашарлауға жол бермеуге бағытталған бірқатар талаптарды енгізеді. Атап айтқанда, «топырақ» ұғымы нақтыланып, оны «жер» ұғымының кеңірек түсінігінен ажыратады, бұл қорғау мен ұтымды пайдаланудың жеке шараларын белгілеуге мүмкіндік береді.

Заң жобасында топырақтың құнарлылығын қалпына келтіру бойынша міндетті шаралар енгізіледі. Онда топырақты қорғайтын технологияларды (минималды және өңдеусіз, жабындау, қарды ұстап тұру және т.б.) пайдалану, ауыспалы егістерді енгізу, ғылыми негізделген жүйе бойынша тыңайтқыштарды қолдану, қауіпті химиялық заттардың қауіпті мөлшерде жиналуына жол бермеу және топырақ жағдайына байланысты белгілі бір ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіруге шектеулер қою көзделген.

Бұдан басқа, топырақты су басудан, батпақтанудан, қайталама тұзданудан, сарқылудан, құрғаудан және тығыздалудан қорғау жөніндегі талаптар, сондай-ақ тозған жерлерді қалпына келтіру жөніндегі шаралар бекітіледі. Бұл талаптарды іске асыру топырақ және агрохимиялық зерттеулердің деректеріне негізделетін болады.

Қосымша мониторингтің қазіргі заманғы құралдарын енгізу көзделеді: топырақтың тозуының болжамды модельдерін жасау, топырақтың жай-күйін талдау және картаға түсіру үшін қашықтықтан жерді зондтау деректерін және жасанды интеллект технологияларын пайдалану.

Жер құқықтық қатынастары субъектілерінің құқықтары мен міндеттері жеке бекітіледі. Оның ішінде топырақтың құнарлы қабатын қорғау бойынша талаптар енгізіледі: оны жұмыс кезінде міндетті түрде алып тастау, дұрыс сақтау және одан әрі пайдалану, сондай-ақ әкетуге тыйым салу.

Ілеспе заң жобасы қолданыстағы заңнаманы жаңа нормалармен үндестіруге бағытталған. Атап айтқанда, ауыл шаруашылығы жерлері берілген кезде олардың паспортын міндетті түрде беру енгізіледі. Ол бонитет балын, қарашіріктің құрамын, азот, фосфор және калий деңгейлерін, тұздану дәрежесін, қышқылдығын, механикалық құрамын және топырақтың басқа сипаттамаларын тіркейтін ресми құжат болады.