Қазақстанда тыңайтқыштардың жаңа өндірісіне миллиардтаған доллар инвестицияланды
Қазақстанда агрохимия саласында инвестициялық келісімдер бойынша құны бірнеше миллиард АҚШ доллары болатын жаңа зауыттарының құрылысы басталды. Бұл туралы премьер-министр Олжас Бектенов Мәжіліс депутаттарының сұрауына жауап бере отырып хабарлады.
Жаңа кәсіпорындардың енгізілуімен елде калий тыңайтқыштарының тауашасы жабылады. Үкімет басшысы хабарлағандай, Qazaq Kalium Ltd. компаниясы 2027 жылға қарай Батыс Қазақстан облысында қуаттылығы 1 млн тонна өндірістің бірінші кезеңі іске қосылады, ал 2035 жылға қарай көлемі 12 млн тоннаға дейін өседі. Бұл ретте Қазақстанның калий тыңайтқыштарына деген қажеттілігі 100 мың тоннаны құрайды, осылайша ел ірі әлемдік экспорттаушы болады.
Сондай-ақ, 2029-2030 жылдарға қарай үш қуатты кешендерді бір мезгілде іске қосу есебінен карбамид импортына тәуелділік жойылады. Бұл Ақтөбе облысындағы қуаты 800 мың тонна KMG PetroChem жобасы; және Маңғыстау облысындағы екі жоба: Qazesta Fertilizers Ltd. ЖК 700 мың тоннаға және KazAzot PRIME - 577 мың тонна карбамид және 500 мың тонна аммиак селитрасы.
Сонымен қатар, «Қазфосфат» компаниясы қытайлық SINOPEC және CNCEC-пен бірлесіп 2029 жылы алғашқы миллион тонна аммофос енгізе отырып, 5 млн тоннаға дейін фосфор тыңайтқыштарының қуатын кеңейтуді жобалауда.
«Бұл жобаларды іске асыру Қазақстанға 2030 жылға қарай тыңайтқыштардың барлық негізгі түрлеріне (азот, фосфор және калий) ішкі қажеттілікті толығымен жауып қана қоймай, әлемдік бағалардың ауытқуымен, геосаяси күйзеліспен және логистикалық дәліздердің жабылуымен байланысты тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді», - деп атап өтті Олжас Бектенов.
Премьер-министр сондай-ақ бүгінгі таңда Қазақстанда тыңайтқыштарды пайдаланудың орташа деңгейі (25-35 кг/га) мен әлемдік орташа көрсеткіштер (150-160 кг/га) арасындағы алшақтық отандық ауыл шаруашылығының әлеуетін тежейтінін атап өтті. Сондықтан аграршылардыі минералды тыңайтқыштармен қажетті көлемде қамтамасыз ету мемлекеттік саясаттың стратегиялық басымдығы болып табылады.
Атап айтқанда, 2024 жылғы наурызда Ауыл шаруашылығы министрлігі отандық өндірушілерді тікелей аванс беру тетігін бекіте отырып, өсімдік шаруашылығы өнімінің өнімділігі мен сапасын арттыруды субсидиялау қағидаларына өзгерістер енгізді. Қазір мемлекет отандық химия зауыттарына тыңайтқыштардың келісілген көлемінің 60%-ын тікелей жібереді. Бұл өндірушілердің айналым қаражаттарының тапшылығы мәселесін шешеді, оларға маусымдық сұраныс жағдайында қуаттарды жүктеуді жоспарлауға мүмкіндік береді және аграршыларға тұрақты бағаға кепілдік береді.
Сондай-ақ, ішкі нарықты тыңайтқыштар тапшылығынан қорғау үшін өнімді алыпсатарлық шығару арналары қатаң шектелген, аммиак селитрасы мен аммофостың экспортына айрықша құқық енгізілді, оны енді тек өндіруші зауыттардың өздері электрондық лицензиялау жүйесі арқылы жүзеге асыра алады.