Қазақстанда астық экспортының табыстылығы аталды
Жаңа Салық кодексінің енгізілуімен 2026 жылғы қаңтардан бастап Қазақстанда ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаушыларға ҚҚС қайтару сомасы 80%-ға төмендеді. Нәтижесінде астық экспортының табыстылығы күрт төмендеді, бұл өз кезегінде жеткізілімдердің төмендеуіне әкелді. «Астық Транс» компаниясының бірінші вице-президенті Жандос Қуанышев Facebook-те хабарлағандай, Қазақстандағы астықпен экспорттық операциялардың табыстылығы дақыл мен бағытқа байланысты 3%-дан 6,85%-ға дейін құрайды, бұл өте төмен көрсеткіш болып табылады.
Бұған дейін Қазақстанның Астық одағы Ауыл шаруашылығы министрлігіне астық экспорты кезінде Салық кодексінің 484-бабының нормаларын қолдану салдарын есептеумен анықтама жолдаған болатын. Одақ ұсынған сандарды талдай келе, Жандос Қуанышев астық операцияларының табыстылығы қазір өте төмен деңгейде екенін атап өтті. Қазіргі ҚҚС қайтару мөлшерлемелері бойынша трейдерлер тек 20%-ын ғана қайтарады, ал қалған 12,8%-ы шығын ретінде есепке алынуға мәжбүр. Жұмыс істеу мүмкіндігін сақтау үшін астық трейдерлері ішкі нарықтағы сатып алу бағаларын түзетуге мәжбүр.
Есептеулер бойынша, бұл корреляция фермерлердің кірісінің шамамен 209,5 млрд теңгеге төмендеуіне, сондай-ақ фермерлердің негізгі дақылдар (бидай мен арпа) бойынша шамамен 71,5 млрд теңге мөлшерінде шығындарының қалыптасуына алып келеді.
«Орта және ұзақ мерзімді келешекте мұндай салдарлар фермерлерден бастап ресурстарды жеткізушілерге, өңдеушілерге және көлік компанияларына дейін бүкіл астық тізбегі бойынша салық базасының төмендеуіне әкелуі мүмкін. Шаруа қожалықтарының айналым қаражатының азаюы жабдыққа, тұқымға және технологияға инвестицияның азаюын білдіреді. Бұл өз кезегінде өндіріс көлемінің қысқаруына және ауыл шаруашылығы машиналарын шығару мен терең өңдеуді қолдаудың мемлекеттік бағдарламаларының тиімділігінің төмендеуіне әкелуі мүмкін», - деп атап өтті Жандос Қуанышев.
Ол қазіргі жағдайда экспортты ынталандыратын және ел ішіндегі астыққа деген тиімді сұранысты қолдайтын салықтық реттеуде тепе-теңдікті табу маңызды екенін атап өтті.