Қазақстанда 2026 жылғы астық экспортының қарқыны өткен жылғы көрсеткіштен жоғары

Қазақстанда қыркүйек айында астықты экспортқа жөнелту қарқыны айтарлықтай өскен. Сонымен қатар тиеу/түсіру станцияларындағы вагондардың тұрып қалуына байланысты вагондардың өткір тапшылығы қалыптасып, тасымалдау құны да артып келеді. Бұл туралы Қазақстанның Астық одағы талдау комитетінің басшысы Евгений Карабанов хабарлады.

«21 қыркүйектен бастап ҚТЖ магистральдық теміржол желісінің қызметтеріне арналған тарифтер 23,5%-ға көтерілді. Сарыағаш МАТП бағыты бойынша экспорттық жүк тасымалындағы теміржол тарифінің өсуі 2-3 USD/t, ішкі тасымалдауда 1 USD/t құрайды. Сонымен қатар 2026 жылғы 2 қыркүйекте Табиғи монополияларды реттеу комитеті (ТМРК) «ҚТЖ-Жүк тасымалдары» компаниясының өтінімін қарап, 2026 жылғы 1 желтоқсаннан бастап сұйытылған газ бен әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын тасымалдауды қоспағанда, локомотивтік тарту қызметтерінің бағасын 23,5%-ға көтеру туралы шешім қабылдады», — деп Евгений Карабанов хабарлады.

Сарапшының айтуынша, логистика құнының өсуі қазақстандық бидайдың барлық түрлерінің экспорттық бағасының қымбаттауына алып келеді.

Арпа экспорты да жандана түсті: тиеу жұмыстары Қытай мен Орталық Азия елдері бағыттарында жүріп жатыр. Ал Иран бағыты бойынша арпа экспорты тоқырауда.

«Бос флоттың өткір тапшылығының жалғасуына байланысты бір апта ішінде Ақтаудан Иранның солтүстік порттарына фрахт құны тағы да 10 USD/t өсіп, 70 USD/t жетті, ал Астраханьнан 16 USD/t қымбаттап, 110 USD/t құрады. Бұл — бұрын-соңды болмаған жағдай. Тарихта аталған бағыттар бойынша мұндай фрахт мөлшерлемелері ешқашан болған емес», — деді сарапшы.

Сондай-ақ Евгений Карабанов өткен аптада қазақстандық бидайдың ішкі нарықтағы бағасы өзгермегенін, тек 4 және 5-сыныпты астықтың бағасы 1 мың теңгеге/тоннаға өскенін хабарлады. Төменгі сыныптағы бидай бағасының өсуіне жаңа өнімдегі оның үлесінің аз болуы және ішкі нарық — құс фабрикалары мен жем ұнын өндірушілер тарапынан сұраныстың артуы себеп болып отыр.

Арпаның бағасы да өсуде: бір апта ішінде ішкі нарықта оның бағасы 2 мың теңгеге/тоннаға қымбаттады. Арпа бағасы жем ұнын өндірушілердің, сондай-ақ Қытай мен Орталық Азия елдеріне экспорттаушылардың сұранысы жандануына байланысты өсіп отыр.

Экспорттық бағаларға келетін болсақ, Астық одағының мәліметінше, құрамындағы желісшесі 23-24 және 25-26 болатын 3-сыныпты бидай бір апта ішінде 5 USD/t қымбаттаған. Желісшесі 27 болатын 3-сыныпты бидайдың бағасы 4 USD/t өсті. Бұған ҚТЖ тарифінің көтерілуі және теңгенің АҚШ долларына қатысты нығаюы себеп болды. Бидайдың қалған түрлерінің бағасы өзгерген жоқ.

Қазақстанның Астық одағының талдау комитетінің мәліметінше, 14-20 қыркүйек аралығында астық бағасы мынадай болды (EXW шарттары — элеватор, теңге/тонна, оның ішінде 16% ҚҚС):

• 3-сыныпты бидай (желімшесі 23-24%) - 88-92 мың (0)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 25-26%) - 90-94 мың (0)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 27%) - 95-100 мың (0)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 28-29%) - 100-105 мың (0)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 30+) - 106-110 мың (0)
• 4-сыныпты бидай - 84-87 мың (+1 мың)
• 5-сыныпты бидай - 80-84 мың (+1 мың)
• жемдік арпа - 65-69 мың (+2 мың)
• зығыр тұқымы - 180-185 мың (0)

Экспорттық бағалар (USD/тонна):

• 3-сыныпты бидай (желімшесі 23-24 %) - 258-262 DAP Сарыағаш (+5)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 25-26%) - 260-265 DAP Сарыағаш (+5)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 27%) - 263-268 DAP Сарыағаш (+4)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 28-29%) - 276-281 DAP Сарыағаш (0)
• 3-сыныпты бидай (желімшесі 30+) - 287-291 DAP Сарыағаш (0)
• 4-сыныпты бидай - 245-250 DAP Сарыағаш (0)
• 5-сыныпты бидай - 236-240 DAP Сарыағаш (0)
• арпа DAP Сарыағаш - 193-198 (+3)
• арпа FOB Ақтау - 195-200 (0)
• арпа DAP Достық/Алтынкөл - 200-205 (+3)
• бидай-арпа жемшөп қоспасы (жемдік ұн), DAP Алашанькоу/Қорғас, ақуыз 12 +% - 245-250 USD/t (0)