Маусымдық теміржол тарифтерінің өсуі Канада фермерлеріне зиян келтіруде
Канадалық астық бағасын бақылау органы Канада ұлттық теміржолы (CN) және Канзас-Сити Канада Тынық мұхиты теміржолы (CPKC) 2021/22 ауылшаруашылық жылынан бастап астық тасымалдау тарифтерін маусымдық көтеру тәжірибесін енгізгенін хабарлайды. Тарифтердің өсуі әдетте қыркүйек пен қазан айлары аралығында болады және теміржолдар қаңтарға дейін жоғары тарифтерді сақтайды. Бұл туралы producer.com жазды.
Мысалы, 2024 жылдың қыркүйегінде Canadian National жүк тасымалдау тарифтерін сол жылдың шілдесімен салыстырғанда 25%-ға көтерді. Содан кейін қазан айында олар астықты батыс бағытта тасымалдау тарифтерін тағы 11%-ға көтерді. Бірінші тоқсанның аяғында бұл баға шешімдері іс жүзінде вагонда тасымалдау тарифтерінің шамамен 36%-ға өсуіне әкелді.
«Егер теміржол бағалары көтерілсе, трейдерлік компаниялар фермерлерге төлемді тоннасына 10-15 долларға төмендетуі керек. Бұл өндірушілердің кірістілігіне әсер етеді», — деді Quorum командасының мүшесі (бұл елдегі астық тасымалын бақылайтын ұйым) Уоррен Бом.
Кейбір фермерлер өнімін сатуды баға төмендегенше кейінге қалдырады, бірақ бұл жағдайда ауылшаруашылық өнімдерін элеваторларда қыркүйектен желтоқсанға дейін және одан да ұзақ уақыт сақтау мерзіміне байланысты қосымша шығындарды көтеруге мәжбүр.
Quorum есебіне сәйкес, 2021 жылға дейін астық тасымалдау тарифтеріндегі айтарлықтай өзгерістер жыл бойы теміржолдар үшін әдеттегі тәжірибе болған жоқ.
Жаңа баға белгілеу стратегиясы сұрақтар туғызады, себебі Канадада астық тасымалдаудан түсетін теміржол сомасы ең жоғары кіріс құқығы деп аталатын жүйемен шектеледі.
Егер теміржолдар осы шектен асып кетсе, олар қаржылық айыппұл төлеуі керек. Бұл күзде алынған артық кірісті өтеу үшін көктемде теміржолдар астық тасымалдау тарифтерін төмендетуі керек дегенді білдіреді.
Сұрақ туындайды: егер астықты тасымалдаудан түсетін жылдық табыс шектеулі болса, неге тарифтерді жыл бойы ағымдағы деңгейге ұқсас деңгейде ұстамасқа?
Бір ықтимал түсініктеме - теміржолдар жыл бойы бірдей мөлшерде астық тасымалдағысы келеді. Сондықтан егін жинау аяқталғаннан кейін жүк тасымалына жоғары тарифтер енгізіледі - фермерлердің қыркүйек-желтоқсан айларында астық сатуға деген ұмтылысын жою үшін.
Canadian National өкілі Quorum сұрауына жауап ретінде қалыптасқан тәжірибені «қалыпты нарықтық функция» деп атады.
CPKC сонымен қатар «тарифтер нарық жағдайына байланысты жыл бойына өзгеріп отырады» деп жауап берді.
Сонымен қатар, Виннипегтегі тәуекел жөніндегі кеңесші Джон Де Пейп маусымдық баға моделі «күлкілі және қисынсыз» дейді. Сарапшы күзде жүк тасымалдау тарифтерінің көтерілуі фермерлер үшін бағаның төмендеуіне ықпал ететінін және олардың көпшілігінің қалтасына тиетінін атап өтті. Сонымен қатар, канадалық астыққа маусымдық сұраныс бар, өйткені әлемдік сатып алушылар оны жылдың белгілі бір уақытында алғысы келеді. Де Пейптің айтуынша, теміржолдардың фермерлердің астықты сату және тасымалдау мерзімдерін өзгерту әрекеттері канадалық экспортқа қауіп төндіреді.
«Бұл стратегия мағынасыз және қисынсыз. Теміржол жоспары: «Біз сіздің тауарыңызды жеткіземіз, бірақ қажет кезде емес — сіз оны алты айдан кейін аласыз».
Нәтижесінде, тарифтерді маусымдық көтеру тәжірибесі канадалық фермерлерге қаржылық зиян келтіріп қана қоймайды, сонымен қатар канадалық ауылшаруашылық өнімдерінің нарықтарын сақтауға қауіп төндіреді.