Бидайдың әлемдік бағасы бір айда 5,8%-ға өсті
Өткен аптада АҚШ биржасында біз бидай бағасының шарықтағанын көрдік. Апта бушель үшін 6,55 доллардан басталды (тоннасына 240 доллар). Бейсенбіде баға бір бушель үшін 6,27 долларға (тоннасына 230 доллар) төмендеді, бірақ жұмада қайтадан 6,38 долларға (тоннасына 234 доллар) көтерілді.
Жағдайға әсер ететін бірнеше себептер бар, бірақ нәтиже бірдей - өндірушілерді де, трейдерлерді де, сатып алушыларды да алаңдататын нарықтағы тұрақсыздық.
Соғыс экспортқа қауіп төндіреді
БҰҰ Азық-түлік ұйымының мәліметі бойынша, бидайдың әлемдік бағасы шілдеде маусымға қарай 5,8%-ға өсті және өткен жылғы деңгейден 9,9%-ға жоғары болды.
«Өсім Қара теңіз аймағынан экспорттық жеткізілімдердің үздіксіз үзілуіне және экспорттық инфрақұрылымның бұзылуына байланысты алаңдаушылықтың күшеюі аясында болды; жақында болған аптап ыстықтың бірқатар негізгі өндіруші елдердегі өнімділікке әсері қосымша алаңдаушылық туғызды», - делінген ФАО есебінде.
Естеріңізге сала кетейік, Ресей мен Украинаның кемелері мен порттарына жасалған өзара шабуылдар ауылшаруашылық өнімдерін жөнелту мәселелеріне әкелді. Жағдайды тағы да «СовЭкон» талдау орталығының директоры Андрей Сизов түсіндірді.
«Қара және Азов теңіздеріндегі жағдайға байланысты әлемдік астық ұсынысы қаншалықты құлдырауы мүмкін? Азов теңізі арқылы кеме қатынасы жабық болғандықтан, Ресей айына 1-2 млн тонна бидай экспортын жоғалтуы мүмкін. Украина айына шамамен 1,5-2,5 млн тонна астық экспортын жоғалтуы мүмкін. Айлар санына көбейсеңіз, көлемі белгілі болады. Егер бәрі бірнеше аптадан кейін қалыпты жағдайға оралса — алаңдауға негіз жоқ. Егер жағдай 2026 жылдың соңына дейін созылса — шығындар әсерлі болады, шамамен 20 млн тонна, негізінен бидай», - деп жазды Андрей Сизов.
Бұл сценарийді жүзеге асыру кезінде әлемдік бағалар өсуді жалғастырады, бірақ Ресей мен Украинаның ішкі нарықтарында, керісінше, экспорттың мүмкін еместігіне байланысты бағалар қысымға ұшырайды.
Бұл үрдіс қазірдің өзінде байқалады. Ресейдің Ұлттық тауар биржасының мәліметтері бойынша, 7 тамызда бидайдың бір тоннасы ҚҚС-сыз 13 792 рубль болды (СРТ Новороссийск), ал бір апта бұрын баға тоннасына 14 365 рубль болды.
«Астықтың рубль бағасы тез төмендей береді. Бір апта ішінде бидай тоннасына 500-800 рубльге арзандады. Егін жинау қарқын алуда, ұсыныс өсуде, ал сатып алушылар тарапынан сұраныс төмен болып қалуда», - деп атап өтті Андрей Сизов.
Майлы дақылдар тәуекел аймағында
Айтпақшы, сарапшы күнбағыс бойынша осындай жағдайды болжайды: «СовЭкон» Ресей Федерациясында 20,2 млн тонна деңгейінде қүнбағыстың рекордтық өнімін күтеді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 15%-ға көп. Егер оның экспорты да шектеулі болса, ішкі нарықтың толып кетуі және бағаның төмендеуі қаупі бар.
ФАО мәліметтері бойынша, күнбағыс пен рапс майларының әлемдік бағасы шілдеде төмендеді, бұл 2026-2027 маусымында ұсыныстың күтілетін өсуіне байланысты болды.
Егер арзандатылған ресейлік ауыл шаруашылығы өнімдері елдің ішкі нарығына, сондай-ақ Орталық Азиядағы ҚР үшін дәстүрлі өткізу нарықтарына белсенді баратын болса, Қазақстан үшін қалыптасқан жағдай қиындықтар тудыруы мүмкін. Шілде айында Қазақстанға бидай импортына алты айлық тыйым салынды, дегенмен құс фабрикалары мен ұн тартушыларға ерекшеліктер сақталуда.