Астықты жаппай жөнелту Қазақстандағы бидай бағасын нығайтты
Қазақстанның астық нарығы 2026 жылды бағаның өсуімен бастады. Желтоқсан айында дәнді және майлы дақылдарды тікелей сатып алуды жариялаған Азық-түлік корпорациясы ішкі бағаларға әсер етті. Экспорттық бағалар Орталық Азия елдеріне және алыс нарықтарға жаппай жөнелту аясында өсуде. Бұл туралы Қазақстанның Астық одағының талдау комитетінің басшысы Евгений Карабанов мәлімдеді.
Сарапшының айтуынша, қаңтар айының өткен күндері желімшесі 23-24 (88-92 мың) және желімшесі 25-26 (93-97 мың) 3-сыныпты бидайдың, сондай-ақ 4-сыныпты бидайдың (80-83 мың) бағасы тоннасына 1 мың теңгеге өсті.
5-сыныпты бидайдың бағасы 2 мың теңгеге өсті – тоннасына 77-80 мың теңге болды.
Евгений Карабанов бағаның өсуінің себебі ретінде экспорттаушылар мен өңдеушілер тарапынан сұраныстың артуын атады. Атап айтқанда, желтоқсанның соңғы күндерінде «Сарыағаш» станциясы бағытында астық пен ұн жаппай жөнелтілді. Сонымен қатар, Әзірбайжан мен Грузияға, Поти портына, Ресейдің Балтық порттарына және Балтық жағалауы елдерінің порттарына жөнелтілімдер жүзеге асырылуда.
«Осы бағыттарда тиеп-жөнелтуді жандандыру 2026 жылға бидай экспортына көлік шығыстарын субсидиялауды ұзартумен байланысты», - деп атап өтті сарапшы.
Сонымен қатар, ҚТЖ әлі де Сарыағаш станциясы бағытындағы қозғалысты реттейді. Сондай-ақ Достық (ауа райы жағдайлары бойынша) және Алтынкөл (Қорғастағы крандарды жөндеу себебінен) станциялары бағытында жөнелтуге шектеулер сақталуда.
Сонымен қатар, бидайдың экспорттық бағасы өсуде. DAP Сарыағаш жеткізу шарттары бойынша 23-24 желімшесі (228-233 USD/t) және 25-26 желімшесі (235-240 USD/t) бар 3-сыныпты бидайдың бағасы 5 USD/t-ға өсті. 4-ші сыныпты бидайдың бағасы тоннасына 4 USD/t (217-222 USD/t), ал 5-ші сыныпты бидайдың бағасы тоннасына 3 USD/t (205-210 USD/t) өсті.
«Экспорттық бағалардың өсуі импорттаушыларда бұрын қолданыста болған теміржол тиеу шектеулері, сондай-ақ бағамдық ауытқулар себебінен тауар тапшылығына байланысты», - деп атап өтті Евгений Карабанов.
Арпаның экспорттық бағасы көп бағытты динамиканы көрсетті: DAP Сарыағашта 2 USD/t (212-217 USD/t) өсті, DAP Достық/Алтынкөлде 3 USD/t (200-205 USD/t) төмендеді, FOB Ақтауда 5 USD/t (220-225 USD/t) төмендеді.
«Астық пен ұнды тиеудің алдыңғы шектеулері Орталық Азия елдерінің нарықтарында тапшылықтың пайда болуына және бағаның өсуіне әкелді. Бидайдың әртүрлі санаттары арасындағы бағаның айырмасы төмендеді. Субсидияланатын бағыттар бойынша бидайды жөнелтуді жандандыру ішкі нарықта 23-24 желімшесі бар 4-сыныпты және 3-сыныпты бидайға сұранысты күшейтеді. Иранның арпаға деген сұранысы ирандық сатып алушылардың төлем қабілеттілігімен шектеледі. Басқа бағыттарда - DAP Сарыағаш және DAP Достық/Алтынкөл арпаның бағасы айтарлықтай тұрақты», - деп қорытындылады Евгений Карабанов.