Бұқалардың салмағын күніне 350 граммға қалай арттыруға болады

Фото көзі: ElDala.kz

Жемшөптің жеткіліксіздігі Қазақстанның ең өзекті мәселелерінің бірі болып табылады, бұл елдің мал шаруашылығы секторының толық әлеуетін жүзеге асыруына кедергі келтіреді. «Желіге пішендеме» технологиясы шөптің тағамдық құндылығын ең жоғары деңгейде сақтайтын және жинау мен сақтау кезіндегі шығындарды азайтатын шешім бола алады.

Нәтижесінде ет пен сүт өндіруден көбірек пайда табуға болады.

Технология Краснокамск жөндеу‑механикалық зауытымен (КЖМЗ) әзірленген және Қазақстандағы шаруашылықтардың кең спектріне жарамды, өйткені ол шөпті қолайлы ауа-райы кезеңінде жекелеген партиялармен дайындап, тез кептіруге мүмкіндік береді. Шынында да, ыстық пен ылғалдың жетіспеушілігі жемшөп шөптерінің өнімділігін тежейтін жерлерде фермерлер үшін қоректік заттарды барынша сақтау үшін тексерілген шешімдерді табу өте маңызды.

Нақты тәжірибе: «Қаз‑АқБас» ЖШС

Технологияны табысты енгізудің үлгісін «Қаз‑АқБас» ЖШС (Батыс Қазақстан облысы) — қазақтың ақбас тұқымды ірі қара малын өсірумен айналысатын асыл тұқымды шаруашылық (шамамен 2 мың бас) көрсетеді.

2022 жылдан бастап кәсіпорын «КЖМЗ технологиясын: желіге пішендеме» қолданады. Бастапқыда шаруашылық сатып алды:

● бір SPEEDWAY 120 орамды орау машинасы – технологияның негізгі машинасы;

● бір R12 SUPER пресс-іріктегіші;

● ИРК-01.1 орамды кесуші

2026 жылы жемшөп қорындағы «Желіге пішендеме» үлесін арттыру үшін тағы бір пресс-іріктегіш сатып алынды.

2025 жылғы дайындаманың қорытындысы:

● 850 кг салмақтағы 1500 орам;

● пішендемеге дайындалды: қара бидай, судан шөбі, түйежоңышқа, сиыржоңышқа-сұлы қоспасы және гүлдеу кезеңіндегі құмай.

Нәтижелер:

● бордақылаудағы бұқалар мен қашарлардың күнделікті салмақ қосуы — 1 000-1 200 г;

●қара бидайдағы шикі ақуыз деңгейі — 13 %.

«Қаз‑АқБас» ЖШС басшысы және техника ғылымдарының докторы Павел Климов атап өтеді:

– Біз ұзақ уақыт бойы жануарларды ақуызбен, көмірсулармен және барлық пайдалы заттармен қамтамасыз ететін жем түрін іздедік. Сүрлемді қолданып, 30%-ға дейін жоғалттық, жеке қаптамадағы пішендемеде - қаптаманың үлкен шығыны болды. «КЖМЗ технологиясы: желіге пішендеме» ең жақсы шешім болды.

«Желіге пішендеме» дегеніміз не?

«Желіге пішендеме» - 45-55% ылғалдылыққа дейін кептірілген жасыл шөптен жасалған көлемді жем. Шөп тығыз орамдарға басылады және ауа кірмей сақтау үшін агрострейч пленкасымен оралады.

Мұндай жем дәстүрлі өрескел және шырынды жемді алмастыра алады.

Технологиядағы әрбір операция маңызды: тағамдық құндылығының шыңында шабу сәтін таңдаудан бастап, сақтау кезінде температураны бақылауға дейін. Егер барлық талаптар орындалса, жем келесідей болады:

● дәмі жағынан ол жас жайылымдық шөпке мүмкіндігінше жақын

● алмасу энергиясы мен қорытылатын ақуыз деңгейі бойынша оны концентраттармен салыстыруға болады.

Қаптамадағы жемнің артықшылығы неде?

Краснокамск жөндеу-механикалық зауытының технологиясына арналған жабдық өндіруші зауыттың клиенттерін әдістемелік қолдау орталығының агротехнологы Анна Шумилова - «Желіге пішендеме» бірнеше негізгі артықшылықтарын бөліп көрсетеді.

Жылдамдық пен сенімділік. Шауып алғаннан бастап қаптамаға дейінгі бүкіл цикл бір жарық күнге сәйкес келеді. Жинаудың жоғары жылдамдығы қоректік заттардың тотығу дәрежесін және ауа-райының өзгеруіне байланысты қауіптерді азайтады.

Бірінші сұрыпты жем. «Желіге пішендеме» траншея сүрлеміне қарағанда 20%-ға құнарлы және құрамында 30%-ға көп қант бар.

Салмақ қосу және сүт өнімділігінің артуы. Сиыр шаруашылығында күнделікті салмақ қосу 350 грамға дейін немесе одан да көп. Сүт фермаларында сүтті сиырлардың өмір сүру ұзақтығының артуы, сүт майының жоғарылауы, жоғары өнімді сиырлардың сүт бездерінің ығысуының алдын алу және жемді түрлендірудің 14%-ға артуы күтіледі.

Ұзақ мерзімді сақтау. Герметикалық қаптама жемді екі жылға дейін консерванттарсыз және сапасын сақтай отырып, шығынсыз сақтайды.

Егістікті тиімді пайдалану. Бір гектарға жемшөпте көбірек энергия мен ақуыз сақталады. «Желіге пішендемеде» егістікте жасыл массаның жоғалуы болмайды.

Сапаны бақылау. Дайындаманың барлық кезеңдерінде визуалды және аспаптық бақылау мүмкін. Маңызды көрсеткіштер — ылғалдылық, тығыздық, температура, қаптаманың тұтастығы - әрқашан көзге түседі.

Төмен өзіндік құны. 1 жем бірлігінің құны сүрлем дайындаудан екі есе төмен.

Тасымалдау шығындарының азаюы. Шөп ылғалдылығы 55%-ға дейін қураған кезде, судың булануына байланысты салмағының 50%-ға дейін жоғалады. Бұл дегеніміз:

● жем тоннажы азаяды;

● массаны егістіктен шығару үшін рейстер саны азаяды;

● ЖЖМ шығыны азаяды.

Өтелімділігі. Техника мен технологияны дұрыс пайдалану кезінде бір маусымда өтелуі мүмкін.

Қосымша табыс. Мал азығында үнемдеу немесе өнімділікті арттыру жылына бір бұқаға/сиырға 230 мың теңгеге дейін қосымша табыс әкеледі.

Жеңіл ауысу. Технологияны енгізу жабдық паркін толығымен ауыстыруды қажет етпейді. Тек 350 кг/м³ тығыздықта орамдарды шығара алатын пресс-іріктегіші және ораушы қажет. Қалғаны үшін мал шаруашылығында бар шөп жинауға арналған жабдық қолданылады.

Неліктен бұл Қазақстан үшін маңызды?

Павел Климов атап өткендей, «КЖМЗ технологиясы: желіге пішендеме» Қазақстанға ет өндірісіндегі көшбасшылықты қайтаруға көмектесе алады.

Сондықтан мал шаруашылығы шаруашылықтарының тәжірибесіне «КЖМЗ технологиясы: желіге пішендеме» енгізуді Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі қолдайды. KRMZ Innovation техникасын сатып алу үшін жақын арада бірқатар мемлекеттік қолдау шараларын іске қосу жоспарлануда. Ресей зауыты Батыс Қазақстан облысының әкімдігімен озық агротехнологияны енгізу саласындағы ынтымақтастық туралы келісім жасасты.

Зауыт әрқашан жақын жерде

КЖМЗ клиенттерін әдістемелік қолдау орталығы - технологияны енгізудегі фермерлердің серіктесі. Фермерлердің көпшілігі алғашқы маусымнан бастап жоғары сапалы жем өндіреді, бұл жабдықты тегін іске қосу, қызметкерлерді оқыту және зауыттың тәжірибелі ауылшаруашылық технологтарының сапаны бақылауының арқасында жүзеге асырылады, олар бұл технологияны Ресей мен Қазақстан бойынша үш жүзден астам ауылшаруашылық кәсіпорындарына енгізді.

KRMZ Innovation техникасының шетелдік сатып алушыларына КЖМЗ сонымен қатар «Аватар» цифрлық технологиясының көмегімен – зауыт сарапшыларының бақылауымен интернет бар әлемнің кез келген нүктесінде машиналарға қашықтықтан қызмет көрсету және жөндеу мүмкіндігін ұсынады.

Тәжірибе алмасу қазірдің өзінде жүріп жатыр

— KRMZ Innovation жем дайындау кешендері бүгінде Қазақстанда сұранысқа ие, өйткені олар қиын жергілікті климаттық жағдайларда жемшөп қорымен мәселені шешуге көмектеседі. Біз КЖМЗ жабдықтарын қазірдің өзінде пайдаланып жүрген және оның мүмкіндіктері мен артықшылықтарын білетін қазақстандық аграршылардың қолдауына үлкен ризашылығымызды білдіреміз, – дейді КЖМЗ директоры Дмитрий Теплов.

Қазақстанда «КЖМЗ технологиясы: желіге пішендеме» ілгерілету оны игерген агроөнеркәсіп кешендерінің белсенді қолдауымен жүріп жатыр. 2025 жылы Орал, Атырау және Ақтөбеде «Желіге пішендеме» мүмкіндіктері бойынша семинарлар өтті: оларға 200-ге жуық жергілікті аграршылар қатысты.

Сондай-ақ, 2025 жылы Қазақстанның мал шаруашылығы делегациясы Пермь өлкесіндегі КЖМЗ-ға сапармен келді. Зауытта олар KRMZ Innovation озық жем дайындау машиналарын өндірумен, Ресейдің үш агроөнеркәсіптік кешенінде – оларды пайдалану тәжірибесімен танысты.

Айта кетейік, КЖМЗ 2003 жылдан бастап «КЖМЗ технологиясы: желіге пішендеме» пайдалану үшін барлық қажетті жабдықтарды шығарады. KRMZ Innovation желісіндегі машиналар — R10 және R12 Super пресс-іріктегіштер, SPEEDWAY 120 жылдамдықты ораушысы және ИРК-01.1 орама кескіші.

Серік Рахметов