Жетісуда аграршылар үшін су пайдалану лимиті белгіленді

Фото көзі: правительство

2026 жылға арналған Жетісу облысының ауыл шаруашылығы мұқтаждары үшін су пайдалану лимиті 1,877 млрд текше метр көлемінде белгіленді, оның ішінде суармалы егіншілік үшін 1,837 млрд текше метр көзделген. Бұл туралы үкіметте премьер-министрдің орынбасары Қанат Бозымбаевтың өңірге жұмыс сапарының қорытындысы бойынша хабарлады.

Облыс әкімдігінің мәліметінше, өңірде жоспарланған егіс алаңы 147 мың га құрайды. Қазіргі уақытта облыстың барлық су қоймалары жинақтау режимінде жұмыс істейді.

Суарудың заманауи жүйелерін енгізуді ынталандыру мақсатында ұңғымаларды бұрғылауға, инфрақұрылымды жүргізуге және су үнемдейтін жабдықтарды сатып алуға жұмсалған шығындарды өтеу үлесі 50%-дан 80%-ға дейін ұлғайтылды. Суармалы суға сараланған тариф енгізілді: су үнемдеу технологияларын пайдаланатын фермерлер үшін суармалы судың құнын субсидиялау 60%-дан 85%-ға дейін ұлғайтылды, ал қалғандары үшін субсидиялар мөлшері жыл сайын 10%-ға қысқарады.

Қабылданған шаралар су үнемдеу технологияларын қолдана отырып, алқаптардың жыл сайын 150 мың гектардан астам өсуін қамтамасыз еткені атап өтілді. Жалпы ел бойынша мұндай технологиялар 543,5 мың гектар суармалы жерге енгізілді, бұл 874 млн текше метр суармалы суды үнемдеуге мүмкіндік берді. Жетісу облысында бұл көрсеткіш 33,7 мың га құрайды.

Қанат Бозымбаев облыс әкімдігіне 2030 жылға қарай суармалы жерлерде су үнемдеу технологияларын 100 пайыз енгізуге кезең-кезеңімен көшуді қамтамасыз етуді тапсырды.

«Кеңестік кезеңде пайдалануға берілген суармалы жерлерді қалпына келтіруге ерекше назар аудару қажет. 2030 жылға дейін өңірде суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын жақсарту бойынша негізгі жобаларды аяқтау жоспарлануда. Бұрын тозған массивтерді айналымға тарта отырып, суармалы жерлердің аумағын кеңейту бойынша жұмысты жандандыру қажет. Сонымен қатар, мемлекет басшысы атап өткендей, судың «қара нарығы» толығымен жойылуы тиіс, ал су пайдалану саласындағы барлық бұзушылықтар құқық қорғау органдарының белсенді қатысуымен заңның барлық қатаңдығы бойынша қатаң түрде жолын кесілуі тиіс», - деп атап өтті Қанат Бозымбаев.

Ол суармалы судың ашық және әділ таралуын қамтамасыз ету үшін пилоттық режимде жаңа биллинг жүйесі енгізіліп жатқанын еске салды. Платформа су тұтынушылар мен «Қазсушар» РМК арасында су беру бойынша қызметтер үшін өтінімдер беру, шарттар жасасу және есеп айырысу процестерін цифрландырды. Өтінім беруден бастап төлемге дейінгі барлық процесс электрондық форматта жүзеге асырылады. Фермерлермен түсіндіру жұмыстары үшін арнайы жұмыс тобы құрылып, Жетісу облысында алты ауданда 450-ден астам аграршылармен кездесулер өткізді.

Су саласын дамытудың 2028 жылға дейінгі Кешенді жоспарын іске асыру шеңберінде Су ресурстары және ирригация министрлігі Ақешкі, Ащыбұлақ және Алмалы су қоймаларын, екі су торабын және бір магистральдық арнаны реконструкциялауға жобалық-сметалық құжаттаманы әзірлеуде. Жеке инвестициялар есебінен көлемі 80 млн текше метр су қоймасын салу жоспарлануда. Облыс әкімдігі тағы жеті су қоймасын салуға техникалық-экономикалық негіздеме дайындауда. Бұдан басқа, 2 мың шақырымнан астам суару каналдарын қалпына келтіру және 400 шақырымға жуық каналдарды автоматтандыру көзделген.

Ислам даму банкімен бірлесіп өңірде суару желілерін қайта құру бойынша алты жоба іске асырылуда. Олардың бірі аяқталды, жалпы ұзындығы 400 км-ден асатын тағы екі жоба биыл аяқталады.

Вице-премьер облыс әкімдігіне Су ресурстары және ирригация министрлігімен бірлесіп барлық жоспарланған жобалардың уақтылы және сапалы іске асырылуын қамтамасыз етуді тапсырды.

Үкіметтің мәліметінше, 2026-2028 жылдарға арналған «Ауыл аманаты» бағдарламасы аясында республика бойынша 450 млрд теңге бөлу жоспарлануда, оның 22,6 млрд теңгесі Жетісу облысы үшін қарастырылған. Ағымдағы жылы ауыл кәсіпкерлігі мен кооперацияны дамытуға бағытталған 400-ге жуық жобаны іске асыру жоспарлануда.