Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігі бидай мен ұн экспортына қатысты жағдайға пікір білдірді
Қазақстан астық баламасы экспортының жалпы көлеміндегі астық өңдеу өнімінің үлесі бойынша әлемдік көшбасшы болып табылады. Халықаралық астық кеңесінің мәліметтері бойынша, Қазақстанның бидай экспортының орташа жылдық көлемі (астық түрінде) шамамен 10 млн тоннаны құрайды.
Сонымен қатар, Қазақстан астық өңдеу өнімдерін шамамен 5 млн тонна көлемінде экспорттайды - бұл 2 млн тонна азықтық ұн және 3 млн тонна жемдік ұн. Астық эквиваленті экспортының жалпы көлеміндегі астық өңдеу өнімдерінің үлесі 50%-ды құрайды.
Қайта өңдеу өнімдері экспортының мұндай жоғары үлесі бидай экспорттаушы басқа елдер арасында ең жақсы көрсеткіш болып табылады. Бұл есепте Қазақстанның ең жақын «қудалаушысы» - сыртқы нарықтарға жеткізілімдердің жалпы астық баламасына ұн экспортының 5% үлесі бар Аргентина. Ресейде бұл 3%, АҚШ-та - 2,3%.
Айта кету керек, азықтық ұн экспортының көлемі бойынша Қазақстан Түркиядан кейін әлемдегі алғашқы ондықта екінші орын алады, жылдық экспорт көлемі шамамен 2 млн тоннаны құрайды.
«Астық транс» компаниясының бірінші вице-президенті және Қазақстанның Астық одағының логистика комитетінің басшысы Жандос Қуанышев ElDala.kz порталына берген сұхбатында осындай ақпаратпен бөлісті. Ол Қазақстанның сыртқы нарықтарда сұранысқа ие өнімнің осы екі түрі арасындағы оңтайлы қалыптасқан теңгерімнің арқасында бидай мен астық өңдеу өнімдерін сыртқы нарықтарға жеткізуде көшбасшы орынды ұстай алатынын атап өтті. Сонымен қатар, Қазақстанның ішкі нарығында астық өңдеушілер мен астық трейдерлері арасындағы бидай үшін бәсекелестік ел фермерлері үшін пайдалы: қазақстандық бидай үшін бәсекелестікте сатып алушылар фермерлерге әділ баға ұсынады. Осылайша, нарықтағы тепе-теңдік елдегі дәнді дақылдарды өсірудің жеткілікті кірістілігін қамтамасыз етеді. Бұл тепе-теңдіктің бұзылуы нарықтың барлық қатысушылары үшін шығындарға әкелуі мүмкін.
ElDala.kz порталы Қазақстанның Ауыл шаруашылығы министрлігіне астық өңдеу өнімдері мен бидай экспорты бойынша көрсетілген сандарды растау үшін жүгінді. Бізді қызықтырған сұрақ: аграрлық ведомство елдің астық нарығындағы жағдайды тұрақты деп санай ма?
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ермек Кенжеханұлы ресми статистика деректеріне сілтеме жасай отырып, жоғарыда көрсетілген сандарды растады: 2025 жылы Қазақстанның астық экспорты 10,1 млн тоннадан асты (оның ішінде бидай – 9 млн тонна, арпа – 1,1 млн тонна). Азықтық ұнының экспорты 1,9 млн тоннаны, жемдік ұнның экспорты 2,9 млн тоннаны құрады.
«Астықты қайта өңдеу өнімі экспортының жиынтық көлемі 4,8 млн тоннаны құрады, бұл бидай экспортына қатысты шамамен 50%-ды құрайды. Салыстыру үшін, басқа ірі әлемдік экспорттаушылардан астық экспортының жалпы көлеміндегі астық өңдеу өнімі экспортының үлесі: Аргентинада – шамамен 3,5% (бидай экспорты – 13,4 млн тонна, ұн экспорты – 477 мың тонна), АҚШ-та – шамамен 0,9% (бидай экспорты – 24,8 млн тонна, ұн экспорты – 225 мың тонна) құрайды. Trademap мәліметтері бойынша, 2025 жылдың соңына қарай Қазақстан азықтық ұн экспорты бойынша әлемде 1,9 млн тонна көлемімен Түркиядан (2,3 млн тонна) кейін екінші орын алады», - деді Ермек Кенжеханұлы.