Қытай Қазақстаннан келетін жемдік ұнды жоюмен қорқытты

ҚХР-ға жемдік ұн жеткізумен айналысатын қазақстандық трейдерлер Қытай кеденінде қиындықтарға тап болды. Жалпы қазіргі уақытта Алтынкөл-Қорғас өткізу пунктінде 15 мың тонна жүк тоқтатылды.

«Қазақстандық экспорттаушылар жеткізетін осы жүкке қатысты Қытай тарапы өнім сапасының талаптар мен стандарттарға сәйкес келмеуі туралы уәжделмеген шешімдер шығарады, бұл кейіннен жүктерді жою үшін негіз бола алады. Бұл бизнестің елеулі шығындарына алып келеді», - деді KazGrain экспорттаушылардың ұлттық қауымдастығы ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігіне, ҚР Сауда және интеграция министрлігіне және ​​«Атамекен» кәсіпкерлер палатасына жолдаған хатында.

Экспорттаушылар ҚХР кеденінің талаптарын негізсіз деп санайды, өйткені бақылау рәсімі халықаралық әдістемелерге сәйкес келмейді. Бұдан басқа, Қытай тарапы қазақстандық сертификаттау органдары берген жүктерге растайтын құжаттарды танудан бас тартады.

Өлшем маңызды

Мәселенің мәні мынада: Қытайдың Бас кеден әкімшілігі Қытайға экспортталатын жемдік бидай ұны бөлшектерінің мөлшері 1,2 мм-ден аз болуы керек деген қаулы шығарды. Яғни, бұл өнім 1,2 мм өлшемі бар електен толығымен өткізілуі керек.

Қазақстандық өндірушілер мен экспорттаушылар бұл талаппен келіспейді, олар әртүрлі өсу кезеңдеріндегі жануарлар мен құстардың бөлшектердің өлшеміне қойылатын талаптары әртүрлі екенін атап өтеді: жас жануарлар үшін ол 1-ден 1,2 мм-ге дейін, ал ересек жануарлар үшін 3 мм-ге дейін. Ересек жануарлар мен құстарға үлкенірек жем ұсынылады, себебі бұл ас қорыту жүйесінің денсаулығын жақсартады.

Осыны ескере отырып, жүктері ұсталған қазақстандық экспорттаушы компаниялар да ҚХР Бас кеден қызметіне өз талаптарын негіздеу туралы өтініш білдірді. Өйткені, соңғы екі жылда Қазақстанда ашылған (оның ішінде ҚХР инвесторларының қатысуымен) жемдік ұн өндіретін көптеген кәсіпорындар өндіріс технологиясын құру кезінде өнімге қойылатын басқа талаптардан туындады.

Рекордқа қауіп төніп тұр

Естеріңізге сала кетейік, Қазақстанда жемдік ұн өндірісінің серпілісі 2024 жылдың соңында басталған болатын. ҚХР-ға жемдік ұнды бажсыз әкелуге болатындығы саланың дамуына түрткі болды, ал азықтық ұнды жеткізуге жоғары импорттық баж салығы салынады.

ҚР астық өңірлеріндегі жаңа диірмендер ай сайын ашыла бастады. Қазақстандағы астық нарығын қолдаған жемдік ұнды өндіруге сапасыз астық кетті.

Қазақстанның Астық одағының (ҚАО) деректері бойынша 2025 жылғы желтоқсанда жемдік ұнның экспорты 278 мың тоннадан асты (қарашадағыдан 1,6%-ға артық). Ағымдағы маркетингтік жылдың төрт айында (2025 жылдың қыркүйегінен желтоқсанына дейін) Қазақстаннан 1 млн 190 мың тонна жемдік ұн жөнелтілді - бұл өткен маусымның ұқсас кезеңімен салыстырғанда 2,3 есе көп. Жүктің 99%-дан астамы ҚХР-ға кетті.

ҚАО ағымдағы маркетингтік жыл бойы жемдік ұн экспорты бойынша алдын ала бағалауы рекордтық 3 млн тоннаны құрайды. Алайда, қазір кеденде мәселелер туындап, жаңа ережелер пайда болған кезде, болжамды рекордқа қауіп төнді.

Сергей Буянов