Неліктен бидайдан бас тарту Қазақстанның фермерлеріне тиімді

Айбат Есентуров
Фото көзі: ElDala.kz

Қазақстанның солтүстігінде 2026 жылғы егіс маусымы қолайлы жағдайда өтуде — күзгі жаңбырлардың арқасында топырақ жақсы ылғалдандырылды. Қыста қар аз жауғанына және көктемдегі күрт жылынуға байланысты еріген су топыраққа нашар сіңгеніне қарамастан, мамырдың алғашқы онкүндігіндегі жаңбыр жағдайды жақсартты.

- Өткен қыста біз қар ұстау бойынша өте белсенді жұмыс жасадық, егістіктердің жартысынан көбі осы жұмыспен қамтылды, - деп түсіндірді «Даниловское и К» ЖШС директоры Айбат Есентұров. - Қардың аз екенін және оны жинау керектігін түсіндік. Бірақ көктемде күн тез жылынды, сондықтан қар тез еріп, топыраққа сіңіп үлгермеді. Әрине, сүдігер, бу астындағы жерлерде судың сіңуі жақсырақ болды, бірақ жалпы алғанда, су ойпаттарға кетті, сондықтан егістіктерімізде сайлар пайда болды.

Мамыр айындағы жаңбыр 20 мм ылғал әкелді, бұл егіс үшін өте уақтылы болды. Көшеттер үшін ылғал жеткілікті. Егу оңтайлы тереңдікте жүргізіледі: дәнді дақылдар 4-5 см, рапс 3 см және т.б.

Егіс мерзімі де оңтайлы - жаңбыр жұмыс барысын кешіктірмеді, мамыр айының соңына дейін «Даниловское и К»-да егіс жұмыстарын аяқтау жоспарлануда.

Қазақстанда рапс қалай өсіріледі

«Даниловское и К» ЖШС Ақмола облысының Алтынды ауылында жұмыс істейді. Шаруашылықта шамамен 12 мың га егістік бар, оның бір бөлігі жыл сайын бу астында қалады. Ағымдағы маусымда ауыспалы егісте ондаған дақыл бар: алқаптардың 40%-ы майлы дақылдарға (2,7 мың га - зығыр, 1 мың га - күнбағыс, 600 га - рапс), 10%-ы бұршақ дақылдарына, ал 50%-ы дәнді дақылдарға беріледі.

«Даниловское и К» мал шаруашылығын дамытуда; шаруашылықта 1000 бас қазақтың ақбас ІҚМ бар. Сондықтан мұнда арпа мен сұлы сияқты жемшөп дақылдарын да егеді.

- Майлы дақылдардың аумағын кеңейтеміз, - деді Айбат Есентұров. - Бұл ойын-сауық үшін емес, экономиканы жақсарту үшін. Өткен жылы біз күнбағыс бойынша 20 ц/га өнім алдық, зығыр 15-16 ц/га берді, рапс сол деңгейде. Осындай өнімділікпен және нарықта қалыптасқан бағамен біз керемет табыстылыққа қол жеткіздік.

Барлық майлы дақылдардың ішінде рапс өсіру қиын - зиянкестердің таралуына мұқият назар аудару керек. Оны үш-төрт рет өңдеген жылдар болды. Нәтижесінде оның құны басқа майлы дақылдардан жоғары, бірақ оның бағасы да жоғары болады. Биылғы жылы күнбағыс шаруашылық үшін ең тиімді болды - ол көбірек өнім берді және оның бағасы қызықты болды.

- Күнбағысты бұрын біз тоннасына 120 мың теңгеден сататынбыз, биыл 220 мың теңге/тонна сатамыз, - деді Айбат Есентұров. - Сондықтан біз осы дақыл астындағы аумақты ұлғайтып жатырмыз: 100 гектардан оны бүгінгі 1 мың гектарға дейін жеткіздік. Біз технологияны пысықтадық: оны ең кеші 15 мамырға дейін себуіміз керек. Онда жинау кезінде ешқандай мәселелер болмайды.

Өткен жылы шаруашылық негізінен күнбағыстың сапасын арттыру үшін қоймасына өзінің кептіру қондырғысын орнатты. Сондай-ақ, астық тазалау жүйесін орнатып, қоймаларды жаңғыртты.

«Семёновна» сұрыпы бидайдың ең жақсы сапасын берді

Шаруашылық бидай алқабын қысқартуда, биыл оның көлемі 4,5 мың га. Үш сұрып егіледі: «Семёновна», «Айна» және «Алабуға». Өткен жылы өнімділік 40 ц/га болды. «Семёновна» (Солтүстік Қазақстан АШТС селекциясы) ерекше қуантты - ол өнімділігімен ғана емес, сонымен қатар 26% желімшесімен де ерекшеленді.

«Даниловское и К» бұршақ дақылдары қызыл жасымықпен (300 га) және бұршақпен (700 га) ұсынылған - олардың астындағы алаңдар өткен жылдан бері үш есе өсті.

- Жасымық бұрын көбірек себілген - қызыл да, жасыл да, бірақ бағасы көңіл көншітпейді - арпа қазір жасымыққа қарағанда қымбатырақ, - деп түсіндірді Айбат Есентұров. - Бірақ бұршақ сатуда бізде мәселе жоқ: жақын жерде Макинск құс фабрикасы, онда қажеттілік шексіз - біз өз өнімімізді сол жерге сатамыз. Ол жақсы өнімділікті көрсетеді - өткен жылы 30 ц/га алдық.

Өнімділікті арттыру құралдары

Шаруашылық минералды тыңайтқыштарды белсенді қолданады: бу астындағы жерде - аммофос, себу кезінде - сульфоаммофос.

«Даниловское и К» агротехнологияларын пысықтауға серіктестер - тұқым және агрохимия жеткізушілері көмек көрсетеді. Шаруашылықта олардың бірнешеуі бар, және осындай бәсекелестікте фермерлер өнімділікті арттыру үшін ең жақсы құралдарды алады.

- Біз жаңа нәрсені байқап көреміз, қателесеміз, қателерді түзетеміз - бірақ бір орында тұрмаймыз, - деп қосты Айбат Есентұров. - Бірнеше жылдан бері «Эридон Казахстан» компаниясымен жұмыс істеп келеміз, төртінші жыл қатарынан тұқымдарды «БлэкДжек» + «МиллерСтарт» формуласы бойынша өңдейміз. Сонымен қатар, өткен жылы зығыр мен рапста біз вегетациялық кезеңде «Миллерплекспен» өңдеуді бастан өткердік. Таңқаларлығы, бақылаумен салыстырғанда өнімділік гектарына 4 центнерге артты. Сондықтан, биыл зығыр мен рапстың бүкіл аумағын өңдеуді жоспарлап отырмыз.

«МиллерПлекс» препараты өсімдіктердің тармақталуын жақсартады - бұл қосымша өнім көлемі және оның жоғары сапасы. Бұл туралы бізге «Эридон Қазақстан» менеджері Жанат Игибаев айтып берді.

- «Даниловское и К» ЖШС-мен 2023 жылдан бері жұмыс істеп келеміз, - деді Жанат Игибаев. - Әрине, біз «БлэкДжек» + «МиллерСтарт» кешенімен тұқымдарды егу алдындағы өңдеуді жүргіземіз. Жасымық бойынша вегетация кезінде біз түйін аралықтарын ұзарту үшін «МиллерСтарт» қолданамыз. Өткен жылы біз зығыр мен рапс тұқымына «МиллерПлекс»  қолдандық және жақсы нәтижелерге қол жеткіздік – тармақтануды жақсарттық және тиісінше өнімділікті арттырдық. Сондай-ақ, биылғы жылы біз күнбағыспен жұмыс істеуді болжаймыз: гербицид бар резервуар қоспасында гербицидтік күйзелісті жеңілдету үшін «Терра-Сорб Фолиар» береміз. Ал бүршік жарғаннан кейін, бос дәндердің пайда болуына жол бермеу үшін «Терра-Сорб Комплекс» препаратын бормен бірге қолданамыз.

Агроном үшін ыңғайлы пикап

Айтпақшы, шаруашылықтың агрономы Қуаныш JAC T8 пикап көлігін жүргізеді, бұл оған дала жұмыстары кезінде қажеттінің бәрін тасымалдауға мүмкіндік береді.

«Даниловское и К» ЖШС ұжымына аграрлық маусымның сәтті өтуін тілейміз!

Біз жоба серіктестерінің қолдауымен JAC T9 пикапында АгроКеруен Егістік 2026 бағыты бойынша жүруді жалғастырамыз:

- «Эридон Қазақстан» компаниясы - агрохимия жеткізушісі

- «Астық Транс» компаниясы - астық тасымалдаушы вагондардың операторы

- JAC компаниясы - Қазақстандағы ең ірі автокөлік жеткізушілерінің бірі.

Сергей Буянов