Біздің парақшамыздан Қазақстандағы агробизнестің соңғы жаңалықтарын бірінші болып біліп отырыңыз Facebook, арнада Telegram, бізге жазылыңыз Instagram немесе біздің пошталық жіберу.
Қазақстанның агробизнесінде кім ең көп пайда табады?
Кеше
Бүгінде Қазақстандағы аграрлық сектор көптеген басқа бизнес түрлерінің қызметі топтасатын қуатты орталыққа айналды. Бір жағында материалдық-техникалық ресурстарды жеткізушілер, екінші жағында ауыл шаруашылығы өнімдерін сатып алушылар тұр. Фермерлердің тұрақты әрі табысты жұмыс істеуі олар үшін аса маңызды, өйткені процеске қатысушылардың барлығының әл-ауқаты соған тікелей байланысты.
- Қазақстанның аграрлық нарығы, оның ішінде ауыл шаруашылығы техникасын, тұқымдарды, агрохимияны және басқа да өндіріс құралдарын өндіру бойынша әлемдік көшбасшылардың көз алдында барған сайын салмақты бола түсуде. Барлығы осы нарықтың әлеуетін көріп, осында келуге дайын. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу бойынша қуаттар өсуде, АӨК саласында ірі жобалар іске асырылуда. Бизнес өкілдері өз инвестицияларынан табыс көргісі келеді, ал бұған қазақстандық фермерлер мен олардың серіктестерінің ісі оңға басып, табысты болған жағдайда ғана қол жеткізуге болады, - деп есептейді «Эридон Қазақстан» компаниясының директоры Вадим Кролевец.
Гектарына барынша жоғары өнімділік
Біраз уақыт бұрын Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласы, ең алдымен, оған тән тәуекелдерге байланысты тартымды бизнес бағыты ретінде қабылданбайтын. Алайда уақыт өте келе, егіннен тұрақты өнім алуға мүмкіндік беретін шешімдердің пайда болуы жағдайды түбегейлі өзгертті. Бүгінде фермерлер тиімді әрі жүйелі агротехникалық тәсілдерді қатаң сақтау арқылы ауыл шаруашылығы өндірісіне тән әдеттегі тәуекелдерді барынша азайтып, тұрақты жұмыс істей алады.
Тағы бір маңызды фактор – ауыл шаруашылығы саласына көрсетілетін қуатты мемлекеттік қолдаудың (қолжетімді несиелер, субсидиялар және салықтық жеңілдіктер) болуы еді; мұндай қолдау деңгейі әлемнің басқа елдерінде сирек кездеседі.
- Ауыл шаруашылығы кәсіпорнының өндірістік инвестициялардан алатын қайтарымы — маңызды мәселе, — деп атап өтті Вадим Кролевец. — Табыстылық әлеуетін, мысалы, мемлекеттік қолдаусыз анықтап алу қажет. Нарық тиімділігі төмен ауыл шаруашылығы өндірушілерін қазірдің өзінде «сұрыптап шығаруда». Сондықтан әр гектардан алынатын өнімділікті барынша арттыру өте маңызды. Бұл тек бір маусымға ғана емес, ауа райы жағдайларына немесе нарықтық бағаның ауытқуына қарамастан, жыл сайын жүзеге асырылуы тиіс. Мұндай нәтижеге қол жеткізу үшін жүйелі тәсіл қажет.
Сарапшының бағалауы бойынша, қазақстандық фермерлердің 70%-ы жерге инвестиция салуға және агротехнологияны жақсартуға дайын. Тек 30%-ға жуығы «егу-жинау» қағидаты бойынша жұмыс істейді. Соңғыларының үлесі белсенді жер пайдаланушылардың пайдасына қарай сөзсіз азая береді.
- Қазіргі экономикалық жағдайда өндіріс құралдары жыл сайын қымбаттайды, өндірілген өнімнің бағасы мен нарық конъюнктурасы тұрақты емес, - деп атап өтті Вадим Кролевец. - Сондықтан, шығындары бірдей болған жағдайда, бірлік ауданнан жоғары өнім алатын фермер табысқа жетеді. Әрине, гектарға инвестицияны азайтуға тырысып, максималды үнемдеу жолымен жүретіндер де бар. Ал кейбіреулер өз шығындарын инвестиция ретінде қарастырып, өзін-өзі ақтайтын нұсқаларды іздейді. Мысалы, рапсты бұршақ қабығының жарылуына қарсы «Вапор Гард» препаратымен өңдеуді алайық: оның құны гектарына 7 мың теңгені құрайды, алайда шығын 20%-ға азаяды. 15 ц/га өнімділік кезінде бұл гектарына 3 центнер немесе 60 мың теңге. Яғни, біз «Вапор Гард» өңдеуді 9 есе дерлік өтейміз.
Мұны қажетсіз шығын деп санауға болады немесе қаржы салып, қосымша табыс табуға болады. Қай нұсқа тиімдірек?
Технология — бұл жүйе, бір реттік әрекет емес
Фермерлердің өздері үшін жұмыста тұрақтылыққа қол жеткізу тек экономикалық тұрғыдан ғана емес, жеке мәселе болып табылады. Өйткені, жылдар өтіп жатыр және көптеген адамдарда өз бизнесін балаларға немесе немерелеріне беру мәселесі туындайды. Бір үйінді мәселе мен бас ауруын емес, сенімді әрі табысты бизнесті бергісі келетіні қисынды. Сонымен қатар, жастарды жерде жұмыс істеуге сендіру оңай емес. Мұны агроөнеркәсіптің жақсы болашағына сенімді болған кезде жасау әлдеқайда оңай.
«Эридон Қазақстан» клиенттердің назарын мына бір жайтқа да аударады: өмір – өз алдына, ал технология – шаруашылықтың экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ете алатын жүйе. Осы және басқа да көптеген тақырыптар семинарлар мен Дала күндері аясында талқыланады, онда компания мамандары өздерінің мол тәжірибесімен бөліседі.
Көптеген фермерлер жұмыстың жүйелік қағидасына келді, кейбіреулері тек жеке элементтерді өзгертуі керек, ал кейбіреулер үшін жұмысқа деген көзқарасты өзгерту өте маңызды.
- Біз жеткізгіміз келетін басты ой мынада: «Технология — бұл жүйе, бір реттік әрекет емес», — деп атап өтті Вадим Кролевец. — Мұнымен не айтқымыз келеді? Сенімді жұмыс істеп тұрған жүйеге сырттай қарап, өз қызметіңізге қажетті элементтерді ғана таңдап алу мүмкін емес. Мысалы, тек сапалы тұқым себу. Немесе гербицидті өңдеуде антристрессанттарды қолдану ғана. Немесе тек тыңайтқыштарды енгізу. Жоқ. Бұл жүйе тұрақты және сенімді жұмыс істейді және оны толығымен енгізу керек. Мен мұны адам ағзасымен салыстыра аламын - егер оның жүрегі жақсы жұмыс істесе, ал ми мен өкпе онша емес болса, онда дені сау деп айтуға болмайды. Бізде жүйе бар, ал дәрігерлерде бұл хаттама деп аталады.
Әрине, егер пайдаланылған технологиядан бір немесе бірнеше элементтерді алсаңыз, нәтиже ештеңе жасамағаннан гөрі жақсы болады. Қарапайым шындықтар: мысалы, рапсты сапалы тұқыммен себу және тыңайтқыштарды енгізу маңызды. Егін жақсы өседі. Бірақ егер зиянкестерден өңдеу уақытында жүргізілмесе, онда олар бұл егінді жеп қояды. Немесе егер қалыптасқан бүршіктерді қорғағышпен өңдемесе - егіннің бір бөлігі егін жинауға дейін құлап кетеді.
Сондықтан, тек жүйелік тәсіл, тек толық агротехнология жоғары өнім өсіруге, оны қорғауға және шығынсыз жинауға мүмкіндік береді. Бұл туралы «Эридон Қазақстан» мамандары өз тәжірибесіне сүйене отырып айтады: компания командасы тек сату менеджерлерінен тұрмайды, барлық қызметкер — егістікте тәжірибесі бар агрономдар.
Ресурстар үшін бәсекелестікті қалай жеңуге болады
Вадим Кролевец ерекше назар аударатын агротехнологияның маңызды сәті – өрістердің тазалығы. Бұл фактордың маңыздылығы әсіресе тұрақсыз ауа-райында, ылғал мен басқа ресурстар үшін арамшөптер мен мәдени өсімдіктер арасындағы бәсекелестік артқан кезде артады. Егер өсімдіктердің қоректенуін қамтамасыз етуде дұрыс жасалса, бірақ арамшөптермен күресу мәселесі шешілмесе, егіннің едәуір бөлігін жоғалту қаупі сөзсіз.
- Біз егістіктерде бірдей жағдайды көреміз - көктемгі глифосатпен өңдеу, - деді сарапшы. – Қазіргі таңда бұл әдіс қажетті нәтиже бермейтін болды, әсіресе шырмауық немесе көкбас сияқты тамыры тереңге кететін, жою қиын арамшөптерге қарсы күресте. Көпжылдық арамшөптермен күресудегі басты назарды көктемнен күзге ауыстыру қажет және глифосаттың басқа гербицидтермен үйлесімін қолдану керек, өйткені күзде препараттар арамшөптердің тамыр жүйесіне барынша енеді. Бұл өрістерді бірнеше маусымға ретке келтіруге мүмкіндік береді. Бірінші маусымда өнімділіктің артуы осы гербицидті өңдеуге кететін шығындарды жабады. Егістіктеріңізді жақсырақ тазартатын кез келді.
Қателесу және сынап көру арқылы емес
Басқа да маңызды жайттар бар, мысалы, тұқымды сұрыптау; бұл өскіндердің біркелкі шығуын қамтамасыз етіп, ақыр соңында бидай өнімділігін гектарына кемінде 5 центнерге арттыруға мүмкіндік береді. Ал егер оған қоса өсу стимуляторларын қолдана отырып, тұқымды егу алдында сапалы өңдеу жүргізілсе, нәтижесі шынымен керемет болады. Дегенмен, агротехникалық тәжірибенің осы тұсын назардан тыс қалдыратын және соның салдарынан өнімділік әлеуетін толық пайдалана алмайтын фермерлер әлі де кездеседі.
– Бұл фермер технологиялық тізбектің барлық буындарын ескеретін жүйе, - деп түйіндеді Вадим Кролевец. - Мысалы, ауқымды ауыл шаруашылығы өндірушісінің «Күнбағыс егіп көргім келеді» дегені мені әрдайым таңғалдырады. «Көргім келеді» дегеніңіз қалай? Сіздің деңгейіңіздің өзі бәрін айтып тұр ғой. Ендігі қалғаны — жақсы мамандарды тартып, мүмкіндіктерді саралау және іске кірісу. Толық технология болса, нәтиже де болады. Сондықтан біз бірден және мүмкіндігінше жүйелі түрде жұмыс істеу керек екенін айтамыз: егістіктерді тазалау, дұрыс сепкішті сатып алу, тұқымдарды алдын-ала таңдап, дистрибьюторда қалған қалдықтарды емес, дұрысын сатып алу, тұқымдарды тиімділігі дәлелденген стимуляторлармен өңдеу, барлық факторларды ескере отырып тыңайтқыштар енгізу, пестицидтермен уақтылы өңдеу, өсімдікті күйзеліске қарсы заттармен қолдау және т.б. Сонда лайықты нәтижеге қол жеткізілетініне сенімдімін.
Қыркүйек айында ElDala.kz командасы дәстүрлі АгроКеруен Егін өткізеді, оның барысында біз еліміздің жеті облысындағы оншақты шаруашылыққа барамыз. Әлемдік жетекші өндірушілердің агрохимиялық өнімдері мен тұқымдарын жеткізуші «Эридон Қазақстан» компаниясы жоба серіктесі ретінде тағы да қатысады. Жобаны қолдағаныңыз үшін рақмет!
Сайттағы репортаждарды оқып, біздің youtube арнамызда және әлеуметтік желілерде АгроКеруеннің қозғалысынан хабардар болыңыз!
