Қазақстанда отандық ірімшіктерді ілгерілету бойынша эксперимент жүргізілді

Фото көзі: ElDala.kz

Назарбаев Университеті жанындағы Ұлттық талдау орталығы (ҰТО) Magnum сауда желісімен бірлесіп қазақстандық ірімшіктерді сатуды ілгерілету үшін мінез-құлық құралдарын сынады. Бұл үшін төрт апта ішінде көрнекі шешімдер пайдаланылды: баннерлер, сөре бөлгіштер, стикерлер, сөре ленталары және «Қазақстанда жасалған» деген белгіге баса назар аударылған аудио хабарландырулар. Нәтижесінде осы кезеңде сатылым 20%-ға өсті. Бұл туралы ҚР Сауда және интеграция министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Жоба мінез-құлық ғылымына маманданған Британдық Behavioural Insights Team компаниясының әдіснамалық қолдауымен жүзеге асырылды. Сонымен қатар, нәтиже халықаралық көрсеткіштерден жоғары болды: 20%-ға өсім, ал мұндай мінез-құлық құралдарының әлемдік орташа әсері шамамен 8%-ға бағаланады.

«Біз мінез-құлық құралдарын қазақстандық шындықта ірімшік мысалында сынауды шештік. Ірімшік негізгі азық-түлік өнімдерінің тізіміне кіреді, алайда импорттың үлесі жоғары (47%)... Біздің экспериментіміз қазақстандықтардың «экономикалық патриотизмді» көрсетуге дайын екендігін дәлелдейді, тек оларға дүкенде осы таңдауды жасауға, яғни өнімді неғұрлым танымал және көрінетін етуге көмектесу керек», - деп атап өтті Мемлекеттік басқару және мінез-құлықтық мемлекеттік саясат орталығының директоры Салтанат Джаненова.

Сауда министрлігінің хабарлауынша, сауда желілерінен басқа, «Қазақстанда жасалған» таңбалау бойынша талап отандық тауарларды электрондық коммерцияда ілгерілету үшін онлайн-алаңдарға да қолданылатын болады. Маркетплейстер үшін қазақстандық өнімді іздеуде басымдықпен көрсетудің және «Қазақстанда жасалған» жекелеген бөлімдерін құрудың міндетті тетіктері енгізіледі. Қазіргі уақытта тиісті заңнамалық түзетулер пакеті мүдделі мемлекеттік органдармен келісу рәсімдерінен өтуде.

ҚР сауда және интеграция министрінің міндетін атқарушы Айжан Бижанова айтып өткендей, жаңа талаптар отандық өндірушіні қолдаудың кең мемлекеттік саясатының бір бөлігіне айналуда. Заңнама қазірдің өзінде сауда объектілеріндегі қазақстандық тауарлардың міндетті үлесін бекітіп отыр. Бүгінгі таңда ол ассортименттің кем дегенде 30% құрайды. Сөре кеңістігінің тағы 20%-ы «Даму» қорының қатысуымен қолдау бағдарламалары арқылы бөлінуі мүмкін. Жалпы алғанда, отандық өнімдер дүкен ассортиментінің жартысына дейін құрауы мүмкін.

«Сонымен бірге, сатып алушының отандық тауарларды көруі маңызды. Сондықтан заңнама отандық өнімнің санына ғана емес, сапасына да қойылатын талаптарды белгілейді. Отандық тауар өндірушілердің өнімдері сатып алушының көз деңгейінде көрнекі және физикалық қол жетімді жерлерде болуы тиіс. Бұл «алтын сөре» деп аталады. Сатып алушы тауарды бірінші кезекте одан алады. Менің ойымша, қазақстандық өндіруші бұл орынға құқылы», - деді Айжан Бижанова.

Министрлік сонымен қатар сәйкестікті бақылауды күшейтуде. Отандық тауарлардың сауда желілеріне кіруін шектегені, нұсқамаларды орындамағаны және жеткізушілермен жұмыс шарттарын бұзғаны үшін айыппұлдар көзделген.

Сонымен қатар, Cауда министрлігі жаңа заңнамалық өзгерістер дайындауда. «Өнімсіз делдал» ұғымын енгізу, сауда кедергілерін бақылауды күшейту және сауда объектілерінің отандық өндірушілерге бос орындар болған кезде сауда алаңдарына қол жеткізуді қамтамасыз ету міндетін бекіту жоспарлануда.