Күйзеліссіз зығыр, үзіліссіз бизнес: AlemAgro экожүйесі тәуекелді гектарына 1000 долларға қалай айналдырды

Фото көзі: ElDala.kz

Көптеген жылдар бойы бидай қазақстандық аграршылар үшін басты дақыл болып саналды. Алайда, соңғы кездері ол майлы дақылдарға табыстылығы бойынша көшбасшылықты беріп, өз орнын жоғалтуда. Елдің фермерлері күнбағыс, рапс және зығырды егіс айналымына көбірек енгізуде, өйткені бұл дақылдардан пайда табуға болатынын түсінеді. Әрине, бұл қадамды жасау әркімге оңай емес, бірақ көптеген жағдайлар әртараптандыру жолында сізде тек жеткізуші ғана емес, сонымен қатар қаржылық кеңес беруден бастап өнімді маркетингке дейінгі толық циклді қамтамасыз ететін технологиялық серіктес болса, қорқатын ештеңе жоқ екенін растайды.

Фермер Григол Капанадзе ElDala.kz порталына технологияның синергиясы мен ресурстарға уақтылы қол жеткізудің арқасында зығырдан гектарына 1000 доллар табыс тауып, қарыздарды бір маусымда қалай төлеуге болатыны туралы айтып берді. Оның «Капанадзе» ШҚ Қостанай облысының Сарыкөл ауданындағы Маяк ауылында жұмыс істейді. Өткен маусымда AlemAgro компаниясының жан-жақты тәжірибесіне сүйене отырып, ол майлы зығыр өсіруді бастады және нәтижелеріне өте риза болды.

Фермерге не байланысты

Алдымен - ауа-райы туралы. Григол Капанадзенің айтуынша, биылғы қыс өте жұмсақ болды. Қатты аяз болған жоқ, жауын-шашын аз болды. Сондықтан егістіктерден қар тез кетті. Бір жағынан, бұл егу басталғанға дейін топырақтың төмен ылғалдану қаупі. Бірақ, біріншіден, күзде жаңбыр жауып, егістік сумен жақсы қаныққан. Сонымен қатар, сәуір айының соңындағы жаңбыр болжануда. Әзірге егісті бастау жағдайларына қатысты күтулер жаман емес - әзірге ылғалдылық деңгейі қалыпты шектерде.

Көктемгі ылғалды сақтып қалу үшін шаруашылықта егін егуді әдеттегіден ертерек - мамыр айының басында бастау жоспарлануда. Алдымен жемшөп дақылдары - астық қоспасы, судан шөптері, сондай-ақ сұлы егіледі. Олар өз мал шаруашылығына қажет - фермада қой, жылқы өсіріледі, сонымен қатар өз сүт фермасын дамытады. Әзірге мұнда 100-ге жуық симментал тұқымды сауын сиырлар бар, бірақ жоспарда - малды кем дегенде 250 басқа дейін жеткізу.

Ал бидай, арпа және зығыр ғалымдар ұсынған мерзімге сәйкес - мамырдың екінші жартысында егіледі. Осылайша, дақылдардың маусымның дәстүрлі құрғақшылығынан зардап шегу ықтималдығы аз болады.

Григол Капанадзенің айтуынша: ауа-райы қандай болса да, егістікте фермер оған байланысты барлық нәрсені жасау керек. Ал қазіргі шындықта бұл табиғаттың қыңырлығын «кешіретін» дұрыс технологиялық картаны таңдауды білдіреді.

Зығыр қанша тұрады

«Капанадзе» ШҚ-да 2 мың гектардан астам жер егіледі. Көбісі бидай, 1150 га. Қарабалық АШТС селекциясының «Айна» жергілікті сұрыпы пайдаланылады. Өткен жылы көлемі жағынан жақсы өнім алынды. Алайда, көптеген фермерлер сияқты, ауа-райының қолайсыздығына байланысты астықтың сапасы төмен, 4-сыныптан жоғары емес болды. Жалпы, бидай соңғы жылдары көңіл көншітпейді  - бағасы төмен. Сондықтан бір жыл бұрын Григол зығырды ауыспалы егіске қайтаруға шешім қабылдады. Бұл қазір ең тиімді дақыл, өткен маусымда бүкіл шаруашылық экономикасын алға тартып, 2023-2024 жылдардағы аграршылар үшін қиын кезеңдегі қарыздарын өтеуге мүмкіндік берді. Дамуға да ақша қалды - шаруашылық бірнеше жаңа комбайндар сатып алды, ал осы маусымда бүріккіш пен трактор сатып алуды жоспарлап отыр.

Әрине, жаңа дақылдан бастау оңай болған жоқ. Григолдың зығырмен жұмыс істеу тәжірибесі болды - ол оны 2014-2017 жылдары сепкен болатын. Бірақ сол кезде бәрі ойдағыдай болған жоқ: технология толық түсінікті емес еді, қоймалар болған жоқ, ал майлы дақылдардың бағасы көңіл көншітпейтін еді.

Қазір жағдай түбегейлі өзгерді. Бағалар туралы ешкімге түсіндірудің қажеті жоқ - майлы дақылдар салыстырмалы өнімділікпен дәнді дақылдардан екі-үш есе қымбат: қазір бір тонна зығыр үшін 210-220 мың теңге ұсынылады.

Өсіруге келетін болсақ, AlemAgro экожүйесі Капанадзе шаруашылығына көмектесті: компания мамандары технологияны әзірлеп қана қоймай, сонымен қатар маңызды болған кезде айналым капиталын тез арада жинауға көмектесті.

- Өткен жылы егін егуге дайындық кезінде маған AlemAgro жігіттерімен танысу бақыты бұйырды, - деді Григол Капанадзе. - AlemAgro менеджерлері маған қол жетімді қаржыландыру құралдары туралы кеңес берді және айналым қаражатын алу үшін қажетті құжаттарды тез рәсімдеуге көмектесті. Бүкіл процесс бір айға созылды - егер мен оны өзім жасасам бірнеше есе ұзақ болатын еді. Бұл маған маневр жасау еркіндігін берді: мен гектардан үнемдемедім, толық қорғау технологиясын сатып алдым. Егер «жылдам ақша» болса, сіз күмәнді дженериктерді іздемейсіз, егістіктің тазалығына кепілдік беретін дәлелденген сапаны таңдайсыз.

«Бір терезе» қызметі

Агроқолдауға келетін болсақ, онымен AlemAgro-да агросервистің арнайы қызметі айналысады. Мұнда келу саны емес, ұсыныстардың дәлдігі маңызды. «Барлығы сияқты» шаблондық схемалардың орнына AlemAgro агрономдары дақыл физиологиясы мен «соқыр дақтардың» қаупін ескере отырып, жеке қорғаныс жоспарын жасайды. Тек тексерілген агрохимияны пайдаланады - бұл Қазақстанның климаттық жағдайларын ескере отырып жасалған QADAM жеке брендінің өнімдері немесе еуропалық серіктестердің препараттары. Атап айтқанда, жапырақты азықтандыру испандық «Агритехно» өндірушісінен келеді - Қазақстанда оларды тек AlemAgro ғана ұсынады.

Бұл туралы бізге AlemAgro агросервис қызметінің менеджері Андрей Осетров айтты:

- Көптеген фермерлер техниканың өтуін үнемдеу үшін өрісті гербицидтердің «қатты коктейлімен» толтыруға тырысуда қателеседі. Бірақ зығыр - нәзік дақыл. Егер арамшөп қазірдің өзінде өсе бастаған болса, онда агрессивті қоспасы зығырды терең «гербицидтік шұңқырға» жібереді, ол одан шықпауы мүмкін. Сондықтан Капанадзе шаруашылығында бөлек соққы стратегиясы таңдалды. Дәнді арамшөптерге арналған арнайы граминицид ПРОФИТ (клетодим, 240 г/л) енгізілді. Күйзелісті азайту және дақылды қиын кезеңде қолдау үшін резервуар қоспасына жапырақты микроэлементтер қосылды. Нәтижесінде  арамшөп «таза» алынып тасталды, ал зығыр күйзелістен шығу үшін вегетациялық кезеңнің бір күнін жоғалтқан жоқ.

Зығырға үміт арту

Айта кету керек, Сарыкөл ауданындағы топырақ жақсы, «Капанадзе» ШҚ-ның әртүрлі алқаптарында бонитет баллы 40-тан 58-ге дейін. Құнарлылықты сақтау және қоректік заттардың шығарылуын өтеу үшін фермер топыраққа тыңайтқыш енгізеді. Өткен жылы бұл селитра болды. Келесі жылы AlemAgro экожүйесінің тағы бір қатысушысы BayDala тыңайтқыштарын жеткізу жүйесіне біріктіру жоспарлануда. Бұл әр кезеңде — тұқымнан элеваторға дейін өсімдіктердің қоректенуін бақылауға мүмкіндік береді.

-  Өткен жылы біз 300 га зығыр егіп, 21 ц/га өнім алдық, - деді Григол Капанадзе. - Салыстыру үшін: жеңілдетілген схемалар бойынша жұмыс істеген көршілердің өнімділігі 10-12 ц/га құрады. Айырмашылық екі есе - бұл дұрыс сараптаманың бағасы. Мұның бәрі тұқым дайындаудан басталды. Премиум уландырғышты қолдану (протиоконазол, 250 г/л + тебуконазол, 150 г/л) аурулардан қорғауды ғана емес, сонымен қатар күшті бастау энергиясын және жақсы өсуді қамтамасыз етті.

Алдын алуға ерекше назар аударылды. Көршілер аурудың алғашқы белгілерін немесе зиянкестердің жаппай шабуылын күткенімен, Григол Капанадзе алға шықты. Профилактикалық резервуар қоспасын қолдану туралы шешім қабылданды: жүйелік ТАНДЕМ PRO фунгициді (пропиконазол + тебуконазол) КАРАТЕЛЬ инсектицидпен (лямбда-цигалотрин) бірге.

— Бізде өзіміздің бүріккішіміз болған жоқ, ал техниканы үнемі жалдау мерзімдерді өткізіп алу қаупін тудырды, — деп фермер өз тәжірибесімен бөлісті. — AlemAgro сарапшылары: жанып жатқан өрісті шұғыл түрде құтқарғаннан гөрі, алдын-ала бір рет өңдеу дұрыс деп кеңес берді. Нәтижесінде, аймақта кеш ауру мен кене мәселелері басталған кезде, біздің зығыр таза және сау болды. Біз тек химия сатып алған жоқпыз, жақсы егін жинау кепілін сатып алдық.

Сол маусымда аймақтағы негізгі қауіп астық кенелері болса да, біз КАРАТЕЛЬ пайдаланып, зығырды бүрге қоңыздары мен трипстерден қорғадық. Бұл ең осал кезеңде дақылдардың тығыздығын сақтауға мүмкіндік берді.

— Осы маусымда зығыр астындағы аумақты 350 гектарға дейін ұлғайтуды жоспарлап отырмыз, - деп қосты Григол Капанадзе. - AlemAgro қаржылық және технологиялық қолдауымен біз өзімізді сенімді сезінеміз. Біз тағы да қаражат тартуға көмек алдық және агроқолдау бағдарламасы бойынша жұмыс істеуді жалғастырамыз.

Экономиканың тұрақтылығы

Біздің шаруашылыққа келген сәтте техниканы егістікке шығуға дайындау белсенді жүргізілді - К-700 төрт тракторы техникалық қызмет көрсетуден өтті. Біріншіден, ылғалды жабу керек. Көп ұзамай егу басталады. Мұндағы сепкіштер - дәлелденген және сенімді «Омичкалар», олар дәнді де, ұсақ тұқымды дақылдарды - атап айтқанда зығырды себуге мүмкіндік береді. Бұл майлы дақылдардың осы түрінің тағы бір артықшылығы: зығыр өсіру (егу және жинау) үшін дәнді дақылдармен бірдей техника қолайлы. Сондықтан Қазақстанның солтүстігіндегі көптеген фермерлер ауыспалы егісті кеңейте отырып, оның пайдасына таңдау жасайды. Сонымен қатар, зығыр өсіру кезінде кептіргішсіз жұмыс істеуге болады. Бірақ күнбағыспен, мысалы, техника паркіне де, сақтау инфрақұрылымына да аса мұқият болу қажет.

- Біз «Абакуc» зығыр сұрыпын өсіреміз, оған ризамыз, - деп атап өтті Григол Капанадзе. - Ол құрғақшылыққа төзімді екенін дәлелдеді. Сонымен қатар, егіннің сапасы майлылығы бойынша өте жоғары. Сондықтан біздің зығыр Еуропаға сатылды. Біз оны тоннасына 220 мың теңгеден саттық, бұл біздің экономикамызды жақсы қолдады.

Шаруашылықтағы зығырдың өнімділігін 21 ц/га деңгейінде және қазіргі валюта бағамын ескере отырып, зығырды сату гектарына шамамен 1000 доллар кірісті қамтамасыз етті. Әртараптандыру шаруашылық экономикасын тұрақтандыруға мүмкіндік берді: астықтың бағасы төмен болған кезде майлы дақылдар мен артындағы сенімді серіктес көмектеседі. Сол мақсатта «Капанадзе» ШҚ мал шаруашылығын да дамытады - өсімдік өсірушілер үшін қиын жылдары ол тірек болады. Қазір мұнда малдың барлық түрлерінің ішінде ең тиімдісі - симментал тұқымды сиырлардан шыққан бұқалар өте тез және жақсы бағамен сатылады. Шаруашылықтың мал шаруашылығын кеңейту жоспары осыдан туындайды.

Григол Капанадзе мен оның ұжымына қолайлы маусым, сенімді серіктес қолдауы, мол өнім және ауылшаруашылық өнімдеріне әділ бағалар тілейміз!

Серік Рахметов

P.S. Ал AlemAgro қызметтерімен alemagro.com сайтында, сондай-ақ компанияның әлеуметтік желілерінде толығырақ танысуға болады:

Instagram
Facebook
TikTok
YouTube
YouTube (AgroPikir подкасты)