Біздің парақшамыздан Қазақстандағы агробизнестің соңғы жаңалықтарын бірінші болып біліп отырыңыз Facebook, арнада Telegram, бізге жазылыңыз Instagram немесе біздің пошталық жіберу.
Қазақстанның оңтүстігінде күздік бидайды күнбағыспен алмастыру жоспарлануда
08:00
Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде жер көлемі шектеулі, сондықтан фермерлер әр гектардан барынша жоғары өнім алуға тырысады. Ол үшін ауыспалы егіске өткізу нарығы тұрақты деп саналатын дақылдарды енгізеді. Көбіне форвардтық келісімшарттармен жұмыс істейді: көктемде фермер мен өңдеуші сату бағасын белгілегенде, сапалы өнім өсіру ғана қалады.
«Нам» компаниялар тобы өз жұмысын осы қағидаға негіздейді. Компания Талдықорғанға жақын жерде 4 мың гектар жерді өңдейді, сондай-ақ 800 гектар суармалы алқапта ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіреді.
Оңтүстікте ыстық басылмай тұр
Қант қызылшасы, сыра қайнатуға арналған арпа, дәндік жүгері және чипсы өндіруге арналған картоп бойынша компания форвардтық келісімшарттар негізінде жұмыс істейді. Бұл формат фермерлерге де, қайта өңдеушілерге де ыңғайлы: өнімнің сату бағасы маусымның басында келісіліп, өндіріс экономикасын маусымға алдын ала жоспарлауға мүмкіндік береді. Сондықтан негізгі міндет – өнімді өсіріп алу, ал оны сату мәселесі туындамайды.
Алайда биыл мол өнім алуға ауа райы кедергі болды.
– Биыл бізде аграрлық маусым ертерек басталды, өйткені көктем жылы болды, – деді Герман Нам. – Сондықтан егістік алқаптарына әдеттегіден шамамен екі апта ерте шықтық. Жауын-шашынға келетін болсақ, биыл жаңбыр жауды, бірақ оның сипаты өзгеше болды – қысқа мерзімді әрі нөсерлі болды. Соның салдарынан жауын-шашынның көп бөлігі егістіктен ағып, өзендер мен жыраларға түсіп кетті.
Сонымен қатар жаз мезгілінде фермерлер температура 40 градусқа дейін көтерілген аномальды ыстықтың екі ұзақ кезеңіне тап болды. Бұл көптеген өсімдіктер, әсіресе картоп үшін үлкен күйзеліс болды.
Оның үстіне, аптап ыстық әдеттегідей тамыз айының ортасына дейін ғана созылған жоқ, қыркүйек айында да еліміздің оңтүстігінде әлі басылмай тұр. Болжам бойынша, Жетісу облысында салқын ауа райы тек қазан айының басында орнайды.
Картоптың мүмкіндігі бар
Картопты жинаудың алғашқы күндеріндегі орташа өнімділік гектарына 250–300 центнерді құрады. Қазіргі күрделі маусым үшін бұл жаман көрсеткіш емес. Алайда «Нам» агрохолдингінде картоп жинау жұмыстарын қазан айының соңына дейін аяқтау жоспарланып отыр. Демек, картоптың әлі де өсіп, қажетті фракцияға жетуге мүмкіндігі бар.
– Картопты алғашқы қазу жұмыстары түйнектердің қажетті мөлшерге дейін өспегенін көрсетті, – деді Герман Нам. – Бұған аптап ыстық әсер етті. Біз дәрумендер мен антистрессанттарды қолданғанымызға қарамастан, ыстықтың кері әсері байқалды. Атап айтқанда, биыл «Эридон Қазақстан» компаниясының препараттарын қолдана бастадық. Әрине, оның әсерін көрдік. Түйнектердің санын арттыру үшін «МиллерПлекс» препаратын қолдандық. Қазу нәтижелері көрсеткендей, түйнектердің саны шынымен де әдеттегіден көп болды. Бірақ айтып өткенімдей, аптап ыстықтың салдарынан олардың көлемі біршама ұсақ болып шықты.
«Нам» шаруа қожалығының басшысы Виктор Нам картоп үшін жаздың бірінші жартысындағы ауа райы қолайлы болғанын атап өтті. Барлық дақыл белгіленген мерзімде отырғызылып, ылғал жеткілікті болды, температуралық режим де оңтайлы болды.
– Ал жаздың екінші жартысында аптап ыстық болды, – деді Виктор Нам. – Температураның 45 градусқа дейін көтерілген кездері болды. Мұндай ыстықта картоп өспейді. Сондықтан сабағы жақсы өскенімен, түйнек толыса алмады. Бүгін, 9 қыркүйекте де, бізде ауа температурасы 30 градус.
Аномальды ыстықтың салдарынан су беру мен суару жұмыстарында да үзілістер болды. Бұл да өсімдіктердің дамуына әсер етті.
Жаңа сорттар, жаңа комбайн
«Нам» КТ алқаптарында чипсы өндіруге арналған картоп 95% алқапты алып жатыр, қалған 5%-ы – тауарлық картоп. Оның басым бөлігі жеке қажеттіліктерге жұмсалады. Соның ішінде өнімнің бір бөлігі қызметкерлерге тегін беріледі – әрқайсысына 300–400 келіден.
Биыл «Нам» КТ-да егілген чипсы өндіруге арналған картоп сорттарына келетін болсақ, олардың қатарында ең танымал «Леди Клэр» ғана емес, сонымен қатар VR808, «Опал» және сынақ ретінде егілген алқаптардағы басқа да бірқатар сорт бар.
Жаңа сорттар өздерін жақсы көрсетті, олар «Леди Клэрге» қарағанда ауа райының қолайсыз жағдайларынан туындайтын күйзеліске төзімдірек болып шықты. Алайда келесі маусымға арналған сорттар жиынтығы бойынша түпкілікті қорытынды картоп жинау жұмыстары толық аяқталғаннан кейін жасалады.
Айта кетейік, биылғы жинау науқанында жаңа комбайн – Grimme EVO 260 жұмыс істеп жатыр. Фермерлер оны бағалап үлгерді және оның өнімділігі мен жинау сапасына көңілдері толады. Картоп жинау жұмыстарын 20 қазанға дейін аяқтау жоспарланып отыр.
Фермерлер қант қызылшасын кезексіз өткізеді
Аптап ыстыққа қант қызылшасы жеңілірек төтеп береді. Дегенмен биылғы маусымда ол да зардап шекті: ыстық әрі құрғақ ауа райының салдарынан зиянкестер жаппай көбейіп, алқаптарды өрмекші кенесі жайлады. Фермерлер биологиялық та, химиялық та өсімдіктерді қорғау препараттарымен уақтылы өңдеу жүргізгеніне қарамастан, зиянкес өнімге белгілі бір деңгейде зиян келтірді.
Қант қызылшасын жинау қыркүйек айының соңында басталады деп күтілуде. Сол кезде өнімділік те белгілі болады. Бұл ретте фермерлер өнімді өткізуде қиындықтар болмайды деп отыр.
– Екінші жыл қатарынан біздің Көксу қант зауыты әр шаруашылықтан өнім қабылдау кестесін белгілеп келеді, – деп түсіндірді Герман Нам. – Бізге қазан, қараша және желтоқсан айларындағы белгілі бір кезеңдер бекітіледі. Бағасы көктемнен бері белгіленген: зауыт 15 теңге/кг төлейді, мемлекет тағы 25 теңге/кг субсидия береді. Осылайша жалпы баға 40 теңге/кг болады. Меніңше, бұл жақсы баға.
Зауыттың өнім қабылдау кестесіне сәйкес, фермерлер күн сайын 3 мың тоннаға дейін өнім жеткізеді деп жоспарланып отыр. Әр шаруашылыққа қай күні қанша өнім әкелуі керектігі нақты көрсетілген. Бұл қабылдау кезінде кезек болмауына мүмкіндік береді.
Сонымен қатар Герман Нам фермерлер атынан өңдеушілерге өз тілегін білдірді: өнім қабылдауды желтоқсан айына қалдырмау қажет. Өйткені бұл кезеңде аяз басталып, фермерлердің өнімінің үсіп, бүліну қаупі артады. Ал егер осы уақытқа дейін қызылша зауыт аумағына жеткізіліп, үлкен үйінділерге түсіріліп қойылса, оның үсіп қалу қаупі әлдеқайда төмен болады.
Бидайдың орнына күнбағыс
Ал тәлімдік жерлерге келетін болсақ, биылғы маусымда оның жартысына, яғни 2 мың гектарына күздік бидай егілді. Жауын-шашыннан жолы болған алқаптардан гектарына 25–30 центнер өнім алынды. Ал қолайсыз жағдай қалыптасқан жерлерде өнімділік гектарына 10–12 центнерді құрады.
– Шамамен 1 мың гектар тәлімдік жеріміз өте күрделі жағдайда қалды, – деді Герман Нам. – Ол жердегі егіннің көгі жақсы шықты, тыңайтқышпен де уақтылы қоректендірдік. Бірақ маусым айының басында күннің күрт ысуынан бидай бір аптаның ішінде күйіп кетті. Соның салдарынан дәндер толық қалыптаспай, солғын әрі ұсақ болып шықты.
Биыл компания сыра қайнатуға арналған арпаны таудың биік бөліктеріндегі шағын алқаптарға екті. Ондағы жағдай анағұрлым қолайлы болды. Нәтижесінде фермерлер гектарына 30–40 центнер өнім алды.
Ыстыққа төзімділігі ең жоғары болған дақыл – жүгері. Компанияда оны дәнге өсіреді. ФАО көрсеткіші 500-ге дейінгі будандар пайдаланылды. Биыл жүгері де әдеттегіден ертерек егілді, сондықтан оны жинау жұмыстары да ертерек басталады. Мұнда өнім бойынша күтілім жақсы.
Сүрлемге арналған жүгері де жиналып қойды. Ол 40 гектар алқапқа егілген болатын. Өнімділік гектарына 350–450 центнерді құрады.
Биыл шаруашылықтағы тәлімдік жердің бір бөлігіне күнбағыс егілді. Ол екі алқапқа орналастырылды: ылғалы көбірек учаскеде 300 гектар, ал қуаңдау жерде 100 гектарды құрады. Белгілі бір деңгейде бұл сынақ ретінде жүргізілген егіс болды. Өнім әлі жиналған жоқ, алайда нашар алқаптан гектарына шамамен 10 центнер, ал жақсы алқаптан 15–20 центнер өнім алынады деп күтілуде.
Шаруашылықта бұл тәжірибені сәтті деп бағалап отыр. Сондықтан келесі жылы күнбағыс алқаптарын 600 гектарға дейін ұлғайтып, күздік бидай егілетін жер көлемін қысқарту жоспарлануда.
– Күнбағыстың бағасы жағынан тиімдірек екенін әрі қуатты тамыр жүйесінің арқасында ыстыққа төзімдірек екенін көріп отырмыз, – деді Герман Нам.
Күйзелісті азайтуға арналған препараттар
«Эридон Қазақстан» компаниясының технологиялық мәселелер жөніндегі директордың орынбасары Виктор Свериданың айтуынша, «Нам» компаниялар тобымен ынтымақтастық биыл алғаш рет басталды. Яғни, бұл маусым сынақ ретінде өткізілді.
- Картоп бойынша тұқымдарды себу алдында «Блэк Джек» + «МиллерСтарт» қоспасымен өңдедік, - деп түсіндірді Виктор Сверида. - Сондай-ақ «Леди Клэр» сортына түйнектердің көлемін ұлғайту үшін «МиллерПлекс» препаратын қолдандық. Бұл препарат жасушалардың бөліну процесін белсендіреді. Картоптың бір учаскесінде фотосинтезді белсендіру үшін «Розалик Магний Марганец» препаратын енгіздік. Ал басқа учаскеде фунгицидтердің тамыр аймағына жетуін қамтамасыз ету үшін «АминоАлексин» қолданылды.
Картоптан бөлек, «Эридон Қазақстан» мамандары күнбағыста гербицидтермен бірге күйзелісті азайту үшін «Терра-Сорб Фолиар» препаратын қолданды. Сондай-ақ сүрлемдік жүгері алқаптарында өсімдіктің жасыл массасын арттыру бағытында жұмыс жүргізілді.
- Қант қызылшасында да шағын тәжірибе жүргіздік: антистрестік препараттарды қолдандық. Сонымен қатар алқаптарды дрондар арқылы өңдеу кезінде «Агрострада» адъюванты мен «Мист Контрол» антидрифт препаратын пайдаландық, - деп қосты Виктор Сверида.
Келесі жылы дәнді дақылдардың тұқымдарын себу алдында өңдеу жоспарланып отыр. Бұл тамыр жүйесінің жылдам дамуына және өсімдіктердің қуаңшылықты жеңіл өткеруіне көмектеседі.
«Нам» КТ ұжымына аграрлық маусымды сәтті аяқтауды тілейміз!
Ал біз серіктестердің қолдауымен JAC T9 пикабымен АгроКеруен Егін 2026 бағыты бойынша сапарымызды жалғастырамыз:
«Эридон Қазақстан» - әлемдегі ең үздік өндірушілердің агрохимия мен тұқымдарын жеткізуші
Pioneer Seeds - жоғары сапалы тұқым жеткізушісі
«Астық Транс» - астық таситын вагондардың жетекші операторы
JAC - Қазақстанға автокөліктердің ірі жеткізушілерінің қатарына кіретін Allur тобының бренді
