Қазақстанның ұн тартушылары жаңа егіннің бидай бағасын белгіледі

Фото көзі: ElDala.kz

Жаппай егін жинаудың басталуына және нарыққа жаңа астықтың үлкен көлемінің түсуіне қарамастан, қазақстандық ұн тартушылар еліміздің фермерлеріне сапалы бидай үшін айтарлықтай жоғары баға ұсынады. Мұның екі себебі бар: ағымдағы маусымда өнімнің аз болатынына қатысты болжамдар, сондай-ақ экспортқа белсендірек шығуға мүмкіндік беретін ұн тасымалдауға арналған субсидиялардың төленуіне деген үміт.

Естеріңізге сала кетейік, Халықаралық астық кеңесінің болжамына сәйкес, Қазақстан ағымдағы маусымда 2025 жылы 19,3 млн тоннаға қарағанда 15,3 млн тонна бидай алады. Фермерлердің болжамы одан да төмен - 13-13,5 млн тонна. Ауа райы жағдайлары — ыстық пен құрғақшылық әуреге салды.

Сонымен қатар, ұн өндірушілер үкіметті ұн экспортына көлік шығындарын субсидиялауды қамтамасыз етуге көндіре алды. Олар екі маусым бойы қолданылып келе жатқан бидай экспортына арналған мемлекеттік қолдаудың осындай тетігін үлгі ретінде пайдаланды.

Әзірге бұл бағдарлама бойынша қаржыландыру басталған жоқ, бірақ ұн тартушылар шетелге жөнелтуге дайындалуда. Сондай-ақ олар сапасы төмен бидайдан өндірілетін және сатып алу қабілеті төмен нарықтарға (ең алдымен Ауғанстанға) арналған, «ауғандық ұнтақтау» деп аталатын ұнның алыс нарықтарда сатып алушы табуы екіталай екенін түсінеді. Сондықтан сапалы бидайға сұраныс жоғары.

Қазақстанның астық өңдеу орталықтарында ұн тартушылар 3-сыныпты бидай үшін шамамен келесі бағаларды ұсынады:

• желімшесі 23-24% - ҚҚС-пен 104 мың теңге/тонна, ҚҚС-сыз 100 мың теңге/тонна
• желімшесі 25-26% - ҚҚС-пен 110 мың теңге/тонна, ҚҚС-сыз 106 мың теңге/тонна
• желімшесі 27-29% - ҚҚС-пен 114 мың теңге/тонна, ҚҚС-сыз 110 мың теңге/тонна
• желімшесі 30% және одан жоғары - ҚҚС-пен 118 мың теңге/тонна, ҚҚС-сыз 114 мың теңге/тонна
• 4-сыныпты бидай үшін ҚҚС-пен 100 мың теңге/тонна, ҚҚС-сыз 96 мың теңге/тонна
• 5-сыныпты бидай үшін ҚҚС-пен 90 мың теңге/тонна, ҚҚС-сыз 86 мың теңге/тонна

Айтпақшы, сапа тұрғысынан қазіргі егін өте жақсы: ыстық жаз желімшенің жоғары деңгейі бар астықтың өсуіне мүмкіндік берді, сондықтан элеваторларға түсетін бидай негізінен hi-pro-ға жақын - желімшесі 26% және одан жоғары.

Сонымен қатар, Қазақстанға да, Орталық Азияға да арзан ресейлік астықтың күтілетін ағыны әлі болған жоқ: ресейлік фермерлер егінді төмен бағамен беруге асықпайды, сондықтан Өзбекстанға жеткізілетін ресейлік астықтың ең төменгі бағасы тоннасына 240 доллардан жоғары деңгейде сақталып отыр.

Сонымен қатар, өзбек ұн тартушыларының өздері мұндай астықты Ауғанстанға жеткізу үшін ұн өндіру үшін ғана пайдалана алатынын түсіну керек (бұл өнім қазақстандық ұнмен бәсекелесетін жерде). Дегенмен, ішкі нарық үшін өзбекстандық астық өңдеушілерге желімшесі жоғары бидай қажет, ал Қазақстандағы өнімнің аздығына байланысты оның қоры тапшы болып отыр.

Осы факторлардың барлығын ескере отырып, ағымдағы аптада тіпті 3-сыныпты бидайдың (желімшесі 23-24%) экспорттық бағасы тоннасына 250 долларды құрайды. Дегенмен, небәрі бір апта бұрын арзан ресейлік бидайдың келуіне қатысты хайп толқынында сатып алушылар бағаны 230 долларға дейін түсіруге тырысқан еді. Алайда олардың бұл әрекеті сәтсіз аяқталды.

Айтпақшы, қыркүйекте бидайды Қазақстаннан Орталық Азияға жеткізу бойынша логистикалық шығындардың құнын арттырудың жаңа раунды күтілуде: трейдерлердің хабарлауынша, олардың бір тонна астықты шекараға жеткізу шығындары бірден бір тоннадан 18 долларға (52 долларға дейін) өседі. Бұл сөзсіз соңғы сатып алушы үшін астық бағасына әсер етеді. Осы тәуекелдердің барлығын түсінетін сатып алушылар қазақстандық жеткізушілермен қазір келісімшартқа отыруға асығуда.

Әлемдік бағалар да өсуде, дүйсенбіде 24 тамызда АҚШ биржасында бидай бағалары Қара теңіз аймағынан жеткізілімдердің тоқтап қалуы аясында бір бушель үшін 7,12 доллардан (тоннасына 261 доллар) асты.