Орталық Азияда бірыңғай Organic standart қабылданады

Фото көзі: ElDala.kz

«Organic Central Asia 2026 Жалпы стандарт – бірге саяхат» форумы 2026 жылдың 16-17 шілдесінде Қазақстанның Jana Dala/Green Days Дала күні аясында өтеді. Форумға IFOAM Organic International және IFOAM Organic Asia жаһандық органикалық ұйымдарының өкілдері қатысады. Бұл туралы Қазақстанның органикалық өнімдерді өндірушілер одағы хабарлады.

Форумның міндеттерінің бірі - OSCA-01:2026 (Organic Standard Central Asia) органикалық өнім өндірісі мен айналымы саласында Орталық Азия стандартын қолданысқа енгізу туралы келісімге — Орталық Азия мемлекеттерінің өндірушілерін, қайта өңдеушілерін, сертификаттау жөніндегі органдары мен кәсіби ұйымдарын бірыңғай нормативтік негізде біріктіретін алғашқы ерікті қоғамдық өңірлік стандартқа қол қою.

Қазақстанның органикалық өнім өндірушілер одағы 2023 жылдан бастап органикалық өндіріс бойынша алты ұлттық стандарт әзірледі, оның үшеуі халықаралық тануға ие бола отырып, «IFOAM стандарттар отбасына» енгізілді.

Бұл стандарттар Одақ әзірлеген Organic Standard Central Asia «OSCA Standard 01:2026» қоғамдық стандарты жобасының негізін қалады, ол өңір елдері үшін шатырлы стандартына айналуға арналған. Орталық Азияның қоғамдық органикалық ұйымдарымен келісу аяқталды.

Стандарттарды әзірлеу және Форумды өткізу Қазақстандағы БҰҰДБ, Carlsberg Kazakhstan ЖШС, Қазақстан-Германия Аграрлық-Саяси Диалог жобасы және «Атамекен» ҰКП қолдауымен өтуде.

Сонымен қатар, OSCA-01:2026-ға қосылу туралы көпжақты келісім қол қоюға ашық болады, бұл аймақтағы кез келген мүдделі ұйымға стандартты қолдану үшін ерікті түрде қабылдауға мүмкіндік береді.

Неліктен бірыңғай стандарт қажет болды?

Осы уақытқа дейін Орталық Азия мемлекеттері органикалық секторды әр түрлі дамытты: өндіріске, таңбалауға және сертификаттауға қойылатын әртүрлі талаптар өзара тануды қиындатты және аймақтық сауданы шектеді. OSCA-01:2026 бұл кедергілерді жалпы терминологияны, органикалық өнімдерді өндіруге, өңдеуге, сақтауға және таңбалауға, сондай-ақ топтық сертификаттау мен ішкі бақылау жүйесін (ICS) қоса алғанда, сертификаттау жүйесіне қойылатын бірыңғай талаптарды белгілеу арқылы жояды.

Стандарт халықаралық деңгейде танылған құжаттарды — COROS, IFOAM, Codex Alimentarius, ЕО 2018/848 регламентін ескере отырып әзірленген және жабайы шикізат пен қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарының ерекшеліктерін қоса алғанда, Орталық Азия жағдайларына бейімделген. Қазақстанның органикалық саласындағы ұлттық стандарттары 2025 жылы COROS-қа баламалы деп танылды, бұл өңірлік құжат үшін маңызды негіз болды.

Кім қосыла алады?

Келісім өндірушілер, қайта өңдеушілер, сауда ұйымдары, сертификаттау органдары, ғылыми, қоғамдық және сараптамалық құрылымдар үшін ашық. Қосылу ерікті және өтеусіз сипатқа ие және ұйымды сертификаттаудан өтуге міндеттемейді — алайда оның аймақта өтуі мен танылуына негіз жасайды.

Бұл қатысушыларға не береді?

Өндірушілер көрші мемлекеттердің нарықтарына шығуды жеңілдететін жалпы аймақтық негіз алады. Сертификаттау жөніндегі органдар үшін — өз жұмысы үшін бірыңғай нормативтік база. Мемлекеттік органдар мен реттеушілер үшін — ұлттық заңнаманы үйлестірудің дайын құралы. Тұтынушылар үшін — өнімнің органикалық шығу тегінің анағұрлым ашық және салыстырмалы кепілдіктері.

OSCA-01:2026 болашақта Орталық Азияның біртұтас мемлекетаралық стандартын қалыптастыру үшін өтпелі және интеграциялық негіз ретінде қарастырылады. Стандарттың жоспарлы қайта қаралуы барлық мүдделі тараптардың қатысуымен кемінде үш жылда бір рет көзделген.

«OSCA Standard 01:2026» стандарты алдағы жылдары Қазақстан, Қырғызстан, Моңғолия, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстанның органикалық заңнамаларын үйлестіру үшін негіз болады деп болжануда. Қол қойылғаннан кейін Стандарт «IFOAM стандарттар отбасына» қосылу үшін IFOAM Organic International-ға келісуге жіберіледі. Өңір елдерінің бірігуі Түркия, Таяу Шығыс, Ресей, ҚХР елдерінің нарықтарында өзара тануды едәуір жеңілдетеді.